This study was planned to compare the effects of three different treatment protocols including calcitonin, calcium and Vit D on bone mineral density (BMD) of postmenauposal women. 90 subjects who were diagnosed as osteoporosis with clinical and laboratory methods were included into the study. The patients were divided into three groups, randomly. Three different treatment protocols (group 1: Calcitonin 200 IU + calcium 1000 mg /day, group 2: Calcitonin 200 IU + calcium 1000 mg/day + calcitriol 0.50 mcg + 1000 mg/day) were administered for a period of 1 year.BMD was measured by the Dual energy X-ray absorbtiometry (DEXA) at the beginning, 6th and 12th months of the study. At the end of 12 months, although, we observed increase in DEXA values of all groups, the only statistically significant increase was observed in group 2 (p 0.05). It is concluded that the treatment protocol including calcitonin, calcitriol and calcium statistically increases BMD. Key words: Postmenauposal osteoporosis, bone mineral density, calcitonin, calcitriol, calcium
Article in Turkish(Use the link for full-text in Turkish)
GIRIS
Osteoporoz, düsük kemik kütlesi ve kemik mikroyapisinin bozulmasi sonucu kirilganliginin ve kirik olasiliginin artmasi ile karakterize sistemik bir iskelet sistemi hastaligidir (1).Yasam kalitesinin giderek önem kazanan bir kavram haline geldigi günümüzde osteoporoz sonucu olan kirik ve etkilerini gözardi etmek olasi degildir. Osteoporozun 2000’li yillarda toplumun her kesimini ilgilendiren önemli bir halk sagligi sorunu oldugu dünya tibbi tarafindan kabul edilmis bulunmaktadir. Çünkü son yillarda yasam süresi giderek artmaktadir. Ayrica osteoporoz nedeniyle olusan kiriklar is gücü kaybina, hastane yataklarinin isgal edilmesine, çok uzun süreli ve pahali ilaçlarin kullanilmasina neden olmakta ve ekonomik boyutlari itibariyle kronik hastaliklar içerisinde ön siralarda yer almaktadir (2-4).Iste tüm bu nedenlerle ostoporoz tedavisinde etkili ve güvenilir tedavi yaklasimlarina olan gereksinim giderek önem kazanmaktadir. Günümüzde osteo-porozun medikal tedavisi kalsiyum, D vitamini, bifosfonatlar, kalsitonin, HRT ve SERM’ler gibi farkli ilaç gruplariyla yapilmaktadir. Fakat tamamen güvenilir, etkili ve genel olarak kabul edilmis bir tedavi protokolü henüz tanimlanmamistir (1).Kalsiyum, kemik döngüsünü baskilamasi, kemigin mineralizasyonunda gerekli olmasi ve pozitif kalsiyum dengesinin sürdürülmesi açisindan osteoporoz tedavisinde önemli bir yere sahiptir. Postmenopozal dönemde kalsiyum ihtiyacinin artmasi ve besinlerle alinan kalsiyumun biyoyararlaniminin %30 olmasi sebebiyle osteoporozda uygulanan kombinasyon tedavilerinde ek kalsiyum verilmesi önerilmektedir (5,6).D vitamini kemik rezorbsiyonunu baskilamasi yani sira intestinal kalsiyum absobsiyonunu arttirmasi nedeniyle osteoporoz ve osteopeni tedavisinde yaygin olarak kullanilmaktadir (7). Bununla birlikte kalsitriol ve onun analogu 1a(OH) D3’ün kemik kitlesi üzerine etkisiyle ilgili çalismalarin sonuçlari çeliskilidir (8-11).Kalsitonin, osteoklastik aktiviteyi durdurarak kemik rezorbsiyonunu azaltici etkilerinin gösterilmesiyle, osteoporoz tedavisindeki yerini almistir. Fakat osteoporoz tedavisinde kullanimiyla ilgili çalismalarin sonuçlari tartismalidir (12-14). Bu çalisma, postmenopozal osteoporozlu kadinlarda kalsitonin, kalsiyum ve D vitamininin sinerjik etkilerini ve bu üç ilaçtan olusturulmus üç farkli tedavi protokolünün kemik yogunlugu üzerine etkilerini karsilastirmak amaci ile planlandi.
MATERYAL VE METOD
Haziran 2001 - Agustos 2002 tarihleri arasinda Inönü Üniversitesi Turgut Özal Tip Merkezi Fiziksel Tip ve Rehabilitasyon Anabilim Dali Osteoporoz Poliklinigine basvuran 90 postmenopozal kadin olgu çalismaya alindi. Hastalarin yasi, kilosu ve boyu kaydedildi. Jinekolojik sorgulamada menars yasi, dogum sayisi, menopoz yasi ve süresi, ooferektomi ve histerektomi geçirip geçirmedigi ögrenildi. Ayrica hastalar günlük süt ve süt ürünleri tüketimi, yasam sekli, fiziksel aktivite düzeyi, sigara ve alkol aliskanliklari ve özgeçmiste böbrek ve karaciger hastaligi, diabetes mellitus, tiroid ve paratiroid hastaliklari ve romatolojik hastaliklarin varligi yönünden sorgulandi. Çalismaya alinan toplam 90 hasta randomize olarak, 3 farkli gruba ayrildi ve asagidaki antiosteoporotik tedavi protokollerinden birine dahil edildi. Bu 3 grup;Grup 1 (30 hasta): Kalsitonin 200 IU nasal sprey + Kalsiyum 1000 mg/günGrup 2 (30 hasta): Kalsitonin 200 IU nasal sprey + Kalsitriol 0.50 mcg + Kalsiyum 1000 mg/günGrup 3 (30 hasta): Kalsitriol 0.50 mcg + Kalsiyum 1000 mg/günHastalarin üç ayda bir sistemik iskelet ve kas sistemi muayenesi yapildi. Çalismaya katilan tüm hastalarda hemogram, sedimentasyon tetkikleri, serum kreatinin, glukoz, BUN, SGOT, SGPT, GGT, alkalen fosfataz (ALP), kalsiyum ve fosfor düzeyleri tedavi öncesi, tedavinin 6. ve 12. aylarinda ölçüldü. Kemik mineral yogunlugu, Dual Enerji X-Ray Absorbsiyometre [Hologic QDR 4500 W (SIN 49584), Waltham, MA, USA] ile ölçüldü. Ölçümler tedavi öncesi, tedavinin 6. ve 12. aylarinda lomber omurga (L1-L4) ve sol kalçadan; femur boynu (Neck), trokanterik (Troch), intertrokanterik (inter) ve Ward’s üçgeni bölgesinden yapildi. Degerlendirmelerde lomber vertebra ve femura ait total T-Skorlari gözönüne alinmistir.Verilerin istatistiklerin analizi Windows 98 uyumlu SPSS 10.0 istatistik paket programi kullanilarak yapildi. Sonuçlarin analizi ve karsilastirilmasinda ANOVA, Chi Square ve Friedman testleri kullanildi. Ortalamalar “Mean ± SD” seklinde verildi. Istatistiksel olarak anlamlilik için p<0.05 degerleri anlamli olarak kabul edildi.
