Fibromyalgia syndrome(FMS) is a chronic musculoskeletal disease characterized by widespread pain, tender points and clinical findings like, fatigue, sleep disturbances, irritable bowel syndrome. Because of the association with depression and sedantary life style, osteoporosis may be a problem in patients with fibromyalgia. This study was carried out to determine whether fibromyalgia is a risk factor in osteoporosis or not. Thirty-eight women with ages ranging from 25 to 50, meeting the American College of Rheumatology criteria for fibromyalgia and 20 healthy controls were included in the study. Lumbar spine and left femoral bone mineral density (BMD) values were determined with Hologic 2000 DEXA. Beck Depression Scale was used to determine the depression levels. BMD values were significantly lower in FMS group than controls in both lumbar and hip regions (p 0.05). There was also a negative significant correlation between Beck Depression Scale and BMD values in in both lumbar and hip regions (r = -0.537, p=0.001; r = -0.473, p=0.003, respectively).We concluded that fibromyalgia may be a risk factor for osteoporosis and the association with depression may have important implications. Early implementation of appropriate nutritional supplementation (calcium/vitamin D), and exercise and pharmacological therapy may be indicated in patients with FMS. Of Clearly further studies are needed on this subject.Key Words: Fibromyalgia, Osteoporosis
Article in Turkish(Use the link for full-text in Turkish)
GIRIS
Fibromiyalji Sendromu (FMS); yaygin agri, spesifik anatomik bölgelerde hassasiyet, yorgunluk, uyku düzensizligi, spastik kolon gibi klinik belirtilerle karakterize, kronik bir kas iskelet sistemi hastaligidir (1).Yaygin kas iskelet sistemi agrilari bulunmasina karsin, fizik muayene, laboratuar bulgulari ve radyolojik tetkikler normaldir. Hastalik daha çok 20-50 yas arasindaki kadinlarda görülmektedir (2).Ruhsal durum ile FMS arasindaki iliski çok net degildir. Depresyon en fazla eslik eden ruhsal sorunlardandir. Ayrica panik ve anksiyete bozuklugu, obsesif kompulsif nevroz da bildirilmektedir. Yine bu hastalarda çogunlukla sedanter bir hayat tarzi bildirilmistir (3).Gerek depresyonla olan birlikteligi gerekse sedanter yasam tarzi ve vücut kondisyonundaki yetersizlik nedeniyle fibromiyalji hastalarinda osteoporoz bir sorun olabilir. Bu çalisma FMS’nun osteoporoz açisindan bir risk faktörü olup olmadigini ve aralarindaki iliskiyi incelemek için yapilmistir.
MATERYAL VE METOD
Yaslari 25-54 arasi olan 1990 ACR tani kriterleri (4) esas alinarak fibromiyalji sendromu tanisi konan 38 kadin hasta ve 20 saglikli kadin hasta kontrol grubu olarak çalismaya alindi. Kemik metabolizmasini etkileyerek kemiklerde kitle kaybina neden olabilecek ikinci bir hastaligi (hipogonadizm, hipertroidi, hiperparatroidi, multipl myelom, diabetes mellitus vs) olanlar çalismaya dahil edilmedi. Ayrica hastalar osteoporoza yol açtigi bilinen ilaçlarin kullanimi açisindan da sorgulandi. Uzun süreli bu grup ilaç (glukokortikoidler, methotreksat, diüretikler vs) kullanim öyküsü olan hastalar çalisma disi birakildi. Çalismaya alinan hastalarin hiçbiri sigara, alkol, alüminyum ve magnezyum içeren anti asit kullanmiyorlardi. Tüm vakalarin lomber omurga (L1-L4) ve sol kalçalarina (TOTAL) ait kemik mineral yogunluklari (KMY) antero-posterior olarak Hologic 2000 DEXA cihazi ile ölçüldü. Ölçümlerde her 2 bölgenin KMY(gr/cm2) degerleri saptandi. FMS’lu hastalarin KMY’lari saglikli kontrol grubunun KMY’lari ile karsilastirildi. Hastalarin depresyon düzeylerini belirlemek amaci ile 21 sorudan olusan Beck Depresyon Sorgulamasi kullanildi (5). Bu ölçek ile hastalardaki depresyon yönünden riski belirlemek ve depresif belirtilerin düzeyinin ve siddet degisimini ölçmek hedeflendi. Her soruya 0-3 arasinda giderek artan puan verilerek toplam Beck skoru (0-63 arasinda) elde edildi (6).Istatistiksel analiz SPSS 10.0 for Windows programi kullanilarak yapildi. Hasta ve saglikli kontrol grubuna ait KMY degerlerinin karsilastirilmasinda student-t testi;KMY degerleri ile depresyon seviyesi iliskisinin incelenmesinde Spearman korelasyon analizi kullanildi. P<0.05 anlamli kabul edildi.
