The objective of this blind, randomized controlled study was to evaluate effect of 12 months alendronate treatment on bone mineral density (BMD) and bone formation, resorption markers in postmenopausal osteoporotic women. Women with BMD values at least 2 standard deviations (SD) below BMD of adult premenopousal women were included in the study. Patients were randomized into two groups. The control group (n=ll2) received 500 mg daily elemental calcium, while the treatment group (n=l58) received 10 mg alendronate plus 500 mg daily elemental calcium for 12 months. Patient demographics were comparable in both groups before treatment. After 12 months, BMD of patients in alendronate group was increased significantly as compared to BMD before treatment and BMD in control group (p 0.001) . Increase in BMD was apparent in all measured sites but highest values were attained in the Ll-L4 region with 4.8 %. Bone formation and resorption parameters showed significant decrease in the 6 th and 12 th months of treatment as compared to control group and values before treatment (-23.1% to - 50.6 %). As a conclusion, twelve months treatment of alendronate (10 mg/day) in postmenopausal osteoporotic women causes a significant increase of BMD in all measurement sites, as compared to BMD values before treatment and BMD of control group. Likewise bone formation and resorption markers showed significant decrease in the 6 th and 12 th months of treatment as compared to values in the control group and values before treatment.Key words: Postmenopausal osteoporosis, alendronate, bone mineral density, bone formation, resorption markers.
Article in Turkish(Use the link for full-text in Turkish)
GIRIS
Osteoporoz; kemik kütlesinde azalma, kemik mikroyapisinin bozulmasi ve kirik riskinin artmasi ile karakterize, özellikle vertebra, el bilegi ve kalçada kemik kirilganliginda artis ile seyreden sistemik bir hastaliktir (1,2). Postmenopozal osteoporoz; menopozda kemik döngü hizinin artmasiyla, yapim ve yikim hizi arasindaki dengenin yikim lehine bozulmasina bagli olarak gelisen kemik kaybidir (3). Bifosfonatlar osteoporozlu postmenopozal kadinlarda rezorpsiyonu inhibe ederek kemik mineral yogunlugunu (BMD) arttirirlar (4). Üç yil alendronat tedavisiyle BMD’de, ölçüm yapilan (Lomber bölge, proksimal femur) tüm bölgelerde plaseboya göre anlamli artislar saglanmistir (5-7). Alendronat,osteoporozlu postmenopozal kadinlarda vertebra ve vertebra disi kirik sikligini azaltan ve kemik kitlesini arttiran etkin bir amino bifosfonattir (4,5,5,6,7,8) Kemik yapim ve yikim belirteçlerinin ölçülmesi, kemik yapim ve yikim hizi hakkinda güvenilir bilgiler elde etmeyi mümkün kilmaktadir. Son 10 yilda gelistirilmis biokimyasal belirteçler sayesinde, özellikle tedavi sirasinda kemik yapim ve yikim hizinda görülen degisikler hakkinda bilgi sahibi olmaktayiz. Menopozdan sonra kemik yapim ve yikim belirteçlerindeki anlamli artislar, artmis kemik döngü hizinin göstergesidir (9). Premenopozal döneme göre postmenopozal dönemde kemik yapim ve yikim belirteçlerindeki anlamli artislar, menopozu takip eden 2-5 yil içinde önemli kemik kaybina neden olmaktadir (10). Antirezorptif tedaviyi takip eden kisa dönem (Rezorpsiyon belirteçlerinde ilk 3 ayda, formasyon belirteçlerinde ilk 6 ayda) içinde kemik belirteçlerinde belirgin bir azalma oldugu ve bunun 2 yil içinde lomber ve proksimal kalça BMD artisiyla belirgin korelasyon gösterdigi belirtilmistir (11). Tek-kör, randomize, kontrollü olarak düzenlenen bu çalismanin amaci; postmenopozal osteoporozlu kadinlarda 12 aylik alendronat tedavisinin, BMD ve kemik yapim, yikim belirteçleri üzerine olan etkinligini degerlendirmekti.
MATERYAL METOD
Çalismamiza, Istanbul Tip Fakültesi, osteoporoz ünitesine basvuran hastalar dahil edildiler. Çalismaya katilim açisindan uygun olan kadinlar en az 6 aydir postmenopozal dönemde olan, 80 yasin üzerinde olmayan ve lomber vertebra (L1-L4) BMD’si eriskin, premenopozal kadinlarin ortalama BMD’sinden en az 2 standart sapma (SD) düsük olanlardi. Kemik veya mineral metabolizmasini etkileyen hastaligi olanlar, son 1 yil içinde belirgin gastrointestinal sistem (peptik ülser, özafagus hastaligi olanlar v.b) hastaligi olanlar, mide asit salgilanmasini engelleyen ilaç kullananlar, son 6 ay içinde östrojen, progestin, bifosfonat, calcitonin, D vitamini metaboliti ve glukokortikoid alanlar çalisma disi birakildilar.Tedaviye alinan hastalar randomize olarak iki gruba ayrildilar. Kontrol grubuna dahil edilenler 12 ay süreyle karbonat tuzu olarak günde 500 mg elementel kalsiyum içeren tablet aldilar. Hastalara kalsiyum tabletlerini aksam yemegi sirasinda 1 bardak su ile almalari önerildi. Tedavi grubuna alinan hastara ilacin emilim ve güvenlik kurallari anlatilarak, 12 ay süreyle günde 10 mg alendronat ve karbonat tuzu olarak günde 500 mg elementel kalsiyum içeren tablet verildi.Tedavi öncesi tüm hastalar kapsamli fizik muayeneden geçirilerek, dorso-lomber (AP ve lateral) grafileri çekildi ve genis kapsamli kan ve idrar tahlilleri yapildi. Hastalar tedavinin 6.ve 12. aylarinda sinirli kontrol muayenesinden geçirildi, standart kan ve idrar tahlilleri tekrarlanarak takip edildiler. Bu kontroller sirasinda tedaviye devam edemeyecek derecede ilaca bagli istenmeyen etkiler gelisen hastalar çalisma kapsamindan çikarildilar. Tüm hastalarin tedavi öncesi ve tedavinin 12. ayinda Hologic QDR-4500W model cihaz kullanilarak Dual Energy X-ray Absorptiometry (DEXA) yöntemi ile lomber omurga (L1-4) ve proksimal femur (femur boynu ve büyük trokanter) BMD ölçümleri yapildi. BMD ölçümlerinin hepsi Cerrahpasa Tip Fakültesi Nükleer Tip A.D’inda tek merkezde yapildi. Çalismamizin birinci son noktasi lomber bölge BMD’sindeki degisikliklerdi. Ikinci son nokta proksimal femurdaki BMD degisiklikleri, diger son noktalar ise kemik yapim ve yikim belirteçlerindeki degisikliklerdi.Kemik yapim [osteokalsin, kemige spesifik alkalen fosfataz (BALP)] ve yikim (deksipridinolin, pridinolin) belirteçleri tedavi öncesi, tedavinin 6. ve 12. aylarinda ayni merkezde degerlendirildi. Serum osteokalsin ve BALP seviyeleri radyoimmunassay metodu ile, çift antikor teknigi kullanilarak ölçüldü. Idrardaki deoksipridinolin ve pridinolin seviyelerinin ölçümünde ise enzim linked immunosorbent assay yöntemi kullanildi. Tedavinin BMD ve kemik yapim, yikim belirteçleri üzerine olan etkisinin gruplar arasinda degerlendirilmesinde independent-samples t testi, her tedavi grubu içinde degerlendirilmesinde ise paired-sample t testi kullanildi. Istatistiksel analizler, Statistical Package for Social Sciences (SPSS) programi kullanilarak gerçeklestirildi.
