Femoral geometric measurements have been suggested to be important in the evaluation of the risk of osteoporotic hip fracture. The aim of this study was to determine the normal values of femoral geometric measurements in Turkish women.232 women were selected by using suitable sample procedure to reflect Turkish women normal values (%95 interval of confidence). All of them were over 50 years of age postmenauposal women and none have had history of hip fracture. Hip axis length (HAL), femoral neck axis length (FNAL), acetabular width (AW), femoral head width (FHW), femoral neck width (FNW), femoral shaft width (FSW), intertrochanteric width (ITW), cortical bone thickness of the medial femoral neck (NMCT), medial femoral shaft cortical bone thickness (SMCT), lateral femoral shaft (SLCT), cortical bone thickness, femoral neck-shaft angle in degrees (N-SA) were measured bilaterally on standart AP plain pelvic X-ray radiograms. In the subjects mean age , weigth,heigth and body mass index (BMI) were 62.5±7.4, 70.84±12.5, 157.5±6.7, 28.58±4.9 respectively. Mean values of femoral geometric measurements for right and left hip respectively were fallows: HAL:130.5±8.9, 130.1±9.0 ; FNAL: 112.7±6.9, 112.5±6.9 ; FHW:53.3±3.2, 53.0±3.4; FNW:35.8±2.8, 35.9±2.7; FSW:37.6±3.0, 37.7±3.1; ITW: 62.5±5.3, 63.0±3.9; NMCT: 2.1±0.7, 2.0±0.6; SMCT: 7.8±1.4,7.1±1.3; SLCT: 7.0±1.3, 7.1±1.3; N-SA: 128.9±5.9, 128.9±5.8.There were no statistically significant difference between right and left measurements. We think that these values are representatives of Turkish women and similar to the values of Caucasian women according to the literature. Key words: Postmenopausal women, femoral geometric measurements, Turkish women.
Article in Turkish(Use the link for full-text in Turkish)
GIRIS
Osteoporotik kalça kiriklari femurun proksimal bölümlerinde meydana gelen , 50 yas üstünde ve kadinlarda daha çok görülen bir patolojidir (1,2). Femur proksimalindeki kemik dayanikliligini etkileyen çesitli faktörlerin kiriga egilimi artirdigi düsünülmektedir. Bunlar arasinda kemik mineral yogunlugu (KMY), kemik geometrisi , çesitli kisisel ve genetik faktörler suçlanmaktadir (2,3). Geometrik degiskenler büyüme sirasindaki kemik yapimi ile ilgilidir. KMY gibi yasa ve diger faktörlere bagli degismemektedir ve daha kalicidir. Geometri her yasta femur dayanikliligini gösteren majör tanimlayicilardan biridir (2). Çesitli toplumlarda yapilan çalismalarda daha az oranda kalça kirigi görüldügü ve bunun da femur geometrisinden kaynaklanan degisikliklerle; özellikle kalça eksen uzunlugunun yüksek olmasi ve kortikal kalinliklarin daha düsük olmasi ile ilgili olabilecegi bildirilmistir (7-9). Kalçanin konvansiyonel radyolojik muayenesinde rutin olarak her iki kalçayi ve çevre dokulari da gösteren bir pelvis AP grafi çekilir. Pelvis grafisi düsük fiyatli , kolay ulasilabilen bir teknik olmasi nedeniyle ayrica proksimal femur makroskopik yapisi tayini için yeterli uzaysal çözünürlük ve kontrast sagladiklarindan geometrik yapi tayininde sik kullanilirlar (10). KEU, FEU, AG, FBG, FBOG, TAG, FSK, FBMKK, FSMKK, FSLKK ve FB-S açisi en sik ölçülen degerlerdir (7). Kalça geometrisi ölçümleri için simfizis pubis odaklanarak 1 metre uzakliktan çekilen pelvis AP X-ray radyografiler kullanilmaktadir. Kalçalar 15-30 derece kadar internal rotasyonda tutulmakta her iki trokanterin net olarak görülebilmesi saglanmaktadir (7,8,9,10,8,9,10,11).Çalismamizda uygun örneklem yoluyla seçilmis Türkiye’ yi temsil eden sayida olgu alarak Türkiye’deki femur geometrik ölçümlerinin standartlarini belirlemeyi amaçladik
MATERYAL VE METOD
Çalismaya Istanbul Üniversitesi Cerrahpasa Tip Fakültesi Fiziksel Tip ve Rehabilitasyon Anabilim Dali poliklinigine basvuran 50 yas üstü postmenopozal kadinlar alindi. Hiçbirinin metabolik kemik hastaligi (paget gibi), ileri derecede koksartoz, terminal sistemik hastaligi (renal yetmezlik, malignite. ....gibi) yoktu. Hiçbirisi yataga bagimli degildi. Çalismaya alinan olgularin Türkiye’deki 50 yas üstü postmenopozal kadinlari temsil etmeleri için çalismaya baslamadan önce asagidaki sekilde en az alinacak olgu sayisi belirlendi:Bir arastirmada herhangi bir özelligin ortalamasi saptanmak isteniyorsa ve evren bilinmiyorsa (arastirma yapilacak toplum), su formül kullanilir (15): (t1-a)2(X)2 n= S2 t1-a= t tablosundan belirli güven düzeyinde (genellikle % 95) sonsuz serbestlik derececesindeki deger (% 95 için t tablo degeri 1.96)X= Önceki arastirmalarda elde edilen ortalamaS2= Ortalamayi belirlemede kabul edilecek standart sapma n= Saptanacak optimum örnek büyüklügü (t1-a)2(X)21.962 x 130 n= = = 224 kisi S2 172Biz literatüre dayanarak bölgesel ve irk olarak yakinliklari nedeni ile Kuzey Avrupa’da yasayan beyazlari örnek alarak ortalamayi KEU için 130 mm standart sapmayi ise 17 mm kabul ettik (14,15,16). Yapilan hesaba göre 224 kisi bulundu. Bu hesaplama sonucunda Türkiye standartlarini belirlemek üzere çalismaya hayatinda osteoporotik kalça kirigi geçirmemis 232 olgu aldik.Tüm olgularda yas, kilo, boy, menopoz yasi, menopoz süresi, menopoz tipi, dogum sayisi, emzirme süresi ve diger osteoporoz risk faktörleri , daha önce kirik veya operasyon geçirip geçirmedigi ve ailede osteoporoz ve kirik öyküsü sorgulandi.Tüm olgularda AP pelvis grafisi Cerrahpasa Tip Fakültesi Radyodiagnostik Anabilim Dali’nda ayni teknikle ve ayni pozisyonla çekildi. Tüm grafiler 1 metre uzakliktan simfizis pubis odaklanarak ve kalçalar 15-30 derece kadar internal rotasyonda iken çekildi. Tüm radyografilerde ayni kisi tarafindan (Ç HT) iki tarafli femur geometrik ölçümleri yapildi: (Sekil 1). KEU, FEU, AG, FBG, FBOG, FSG, TAG, FBMKK, FSMKK, FSLKK ve FB-S açisi hesaplandi:1- KEU: Femur basi ve boyun genisliginin orta noktalarindan geçen büyük trokanter lateralinden baslayip iç pelvik rimde sonlanan çizgi2- FEU: Femur basi yüzeyinden büyük trokanter lateraline kadar uzanan KEU kismi olarak ölçüldü.3- AG: KEU ve FEU farki (Femur basi yüzeyinden iç pelvik rime kadar uzanan çizgi.)4- FBG: Femur basinin en genis oldugu kesitte ölçüldü.5- FBOG: Femur boynunun en dar oldugu kesitte ölçüldü.6- FSG: Küçük trokanter merkezinden 3 cm asagisinda ölçüldü.7- TAG: Küçük trokanterin hemen üstünden büyük trokanterin en dis kismina kadar olan mesafe. 8- FBMKK: Femur boynu genisliginin ölçüldügü kisimdaki kortikal kalinlik.9- FSMKK: Femur saft genisliginin ölçüldügü kisimdaki medial kortikal kalinlik.10- FSLKK: Femur saft genisliginin ölçüldügü kisimdaki lateral kortikal kalinlik.11- FB-S: KEU çizgisi ile femur saftina paralel dogru arasindaki açi olarak ölçüldü.Istatistiksel degerlendirme Istanbul Üniversitesi Halk Sagligi Ana bilim Dali’nda SPSS Windows için olan 8.0 sürümü ile bilgisayar programinda tanimlayici istatistik ve student-t testleri uygulanarak yapildi.
