BULGULAR
Çalismamizda Türk kadin populasyonunu temsil eden uygun örneklem yoluyla seçilen 232 kalça kirigi geçirmemis postmenopozal 50 yas üstü kadin olgu yer aldi. Olgularin yas, kilo, boy ve VKI degerleri sirasiyla 62.5±7.4, 70.84±12.5, 157.5±6.7, 28.58±4.9 olarak bulundu (Tablo 1.)Olgularda ölçümler bilateral olarak yapildi. KEU ve FEU degerlerini sag ve sol için sirasiyla; 130.5 ± 8.9, 130.1 ± 9.0; 112.7 ± 6,9, 112.5 ± 6.9 olarak bulduk. Diger femur geometrik ölçüm sonuçlari Tablo 2’de gösterilmistir. Sag ve sol kalçada yapilan tüm femur geometrik ölçümleri arasinda iki taraf açisindan anlamli fark yoktu (p>0.05) (Tablo 2).
TARTISMA
Osteoporotik kalça kiriklari 50 yas üstünde ve daha çok kadinlarda daha sik görülen , ciddi sakatlik ve ölüme yol açmasi nedeniyle önemli bir saglik sorunudur. Kalça kirigi riski bulunan kisilerin belirlenmesi en yüksek riske sahip olanlar için hedeflenen koruyucu tedaviye yardimci olacaktir (1,2,2,3,4,5,6,7,8,9,10,11,12).Son yillarda yapilan çalismalarda femur boynu geometrisi osteoporotik kalça kirigi ile iliskili oldugu ileri sürülmektedir (7,8,8,9,10,11,8,9,10,11,12,13,8,9,10,11,12,13,14). KMY yas ilerlemesiyle azalmasina ragmen femur geometrik ölçümleri, büyüme sirasindaki kemik yapimi ile ilgilidir, daha kalicidir ve yogunluga nazaran daha az yasa baglidir. Bu yüzden yogunluga göre kirik tahmininde daha erken yasta fikir verebilirler (7). Ayrica geometri yogunlukla ortaya konamayan populasyonlardaki kirik insidansindaki farkliliklari da açiklayabilmektedir. Etnik kalça kirigi insidansinin farkliligi geometrik ölçüm farkliliklarina baglanmaktadir (11,12,13,14,15,16,17,18,12,13,14,15,16,17,18,19,20,21,12,13,14,15,16,17,18,19,20,21,22). Kuzey Avrupa kökenli insanlarin yasadigi Rochester’da 50 yas üstü osteoporotik kalça kirigi insidansi, Iskandinavya , Yeni Zelanda ve Güney Afrika daki etnik kökenlilere göre daha yüksek olarak bulunmustur (23). Yine Yeni Zelanda’daki Maori insanlari ve Güney Afrika Bantulari için kalça kirigi insidansi çok düsükken, Singapur’un kalça kirigi insidansi düsük olan alanlarindaki Hintliler için de göreceli olarak yüksektir. Bu da geometrik farkliliga baglanmistir (24-26).Güney Afrika Bantulari çok düsük kalça kirigi insidansina sahip olmalarina ragmen kemik yogunlugu degerlerinin kirik insidansinin genel Bati özelligine sahip Johannesburg beyazlarina göre daha düsük oldugu bildirilmektedir (27). Benzer sekilde Japon kökenli kadinlardaki kalça kiriklari kemik kütleleri biraz düsük olmasina ragmen beyaz hemcinslerinin yaklasik yarisi kadardir. Bu uyusmazlik da daha düsük bir düsme sikligi ile birlikte artmis kalça eksen uzunlugu veya femur boynu açisi gibi femur geometrik ölçümleri ile iliskilendirilmistir (18,19,20,21,19,20,21,22,23,24,25,26,27,19,20,21,22,23,24,25,26,27,28). Kalça eksen uzunlugunun artmasi ile kirik riskinin arttigini gösteren çalismalar vardir. Afrika orjinli siyahlarda Kuzey Avrupa’da yasayan beyazlara göre daha az siklikta femur boynu kirigi görülmektedir, yapilan femur geometrik ölçümlerinde siyah kadinlarda daha kisa KEU ve trokanterler arasi genislik ve daha kalin kortikal kemik bulunmustur (14). Olgularin geometrik ölçümlerini kalça kirigi geçiren olgularla karsilastirdik bu sonuçlari daha sonra yayinlayacagiz.Yukarida bahsedilen çalismalarda görüldügü gibi; femur geometrik ölçümleri kalça kirigi riskini degerlendirmede önemli bir faktör oldugu düsünülmekte ve toplumlara ait ölçüm degerleri ortaya konmaktadir. Türkiye’de ise bizim toplulumuz için yapilmis örnek bir çalisma yoktu. Biz Kuzey Avrupa’da yasayan beyazlarin KEU ortalamasini (KEU:129.6±0.68) toplumumuza en yakin olabilecegini tahmin ettik. Çalismamizda KEU ortalamasini %95 güven araliginda 130±17mm kabul ederek 232 olgu ile Türkiye’deki KEU ortalamasini radyografik ölçümlerde KEU:130.51±8.90 mm, FEU ortalamasini 112.75±6.98 mm olarak bulduk. Diger ölçüm sonuçlari tablo 2’de gösterilmistir. Peacock ve arkadaslari (7) Caucasianlarda 317 olguda radyografik ölçümlerde KEU ortalamasini 129.6±0.68 mm, FEU ortalamasini 113.8±0.55 mm olarak bulmuslardir. O’Neil ve arkadaslari (11) Ingiltere’de retrospektif bir çalismada 55-69 yaslari arasindaki kadin olgularda radyografik ölçümler ile 1958-60 yillari arasinda KEU ortalamasini 124.4±0.98 mm, 1989-91 yillari arasinda KEU ortalamasini 136.2±0.38 mm olarak bulmuslardir. Karlsson ve arkadaslari (13) Isveçli etnik populasyonda yaptiklari çalismada 65 yas üstü 9704 beyaz kadin olgularin radyografik ölçümlerinde KEU ortalamasini 119.8±8.5 mm, olarak bulmuslardir. Tayvan’da yasli Çin’li kadinlarda Tang-Kue’nin (16) yaptigi çalismada radyografi ölçümlerinde FEU ortalamasi 72 olguda 50.4±3.3 mm olarak bulunmustur. Çalismamizda normalde de bir kisinin iki kalçasi arasinda düsük bir oranda bile olsa geometrik farkliliklar olabilecegini tahmin ederek olgularda tüm ölçümleri iki tarafli yaptik. Iki taraf arasinda istatistiksel olarak anlamli farklilik bulmadik (p>0.05)(tablo 2.).Çalismayi Istanbul’da yaptigimiz için Türkiye populasyonunun çesitliligini yakaladigimiz kanisindayiz. Çünkü Istanbul Türkiye’nin en önemli göç bölgelerinden biridir ve burada her yöreden insanlar yasamaktadir. Bu literatürlere göre biz Istanbul’da yaptigimiz bu çalisma ile Türkiye’deki yasli kadinlarin KEU ortalamasini tahmin ettigimiz gibi beyaz irka yakin olarak bulduk. Bu sonucun Kuzey Avrupa’da yasayan beyaz irka hem bölgesel hem de irksal olarak yakin olmamizdan kaynaklandigini düsünüyoruz.
