Objective: To investigate the effects of tibolone on bone mineral density and serum and urinary calcium metabolism in postmenopausal women.Material and Methods: This randomized, placebo controlled study was conducted in Dr. Zekai Tahir Burak Women’s Health Education and Research Hospital in the Menopause Department on 241 postmenopausal women between 1999 and 2000. 30 women were excluded from the study because of the adverse effects (n=16) and loss to follow-up (n=14). Totally 211 patients results were evaluated; 109 in the treatment group (tibolone +calcium) and 102 in control group The control group received only calcium (1000 mg/day). The bone mineral density of L1-4 lumbar vertebra and femur neck were calculated by Dual Energy X-ray Absorbsiometry (DEXA) at first visit and 12th and 24th months. At the same time serum and urinary calcium metabolism products were also calculated.Results: Bone mineral density showed significant increase in tibolone group while a decrease was detected in the control group (p 0.01). The increase in femur neck density was greater than lumbar vertebra at the end of 12th month (p 0.05). At the end of second year urinary calcium/ creatinin ratio was reduced significantly in tibolone group (p 0.05). Vaginal bleeding was 27% in tibolone group, 15% in control group and this result was not statistically significant (p0.05). Conclusion: Tibolone is an effective, well-tolerable treatment option which is effective in women for the prevention of osteoporosis in postmenoposal period.Key words: Tibolon, bone mineral density, calcium metabolism, biochemical marker
Article in Turkish(Use the link for full-text in Turkish)
GIRIS
Menopozda ovaryan fonksiyonlarin kaybi dolasimdaki östrojende azalma ile sonuçlanir. Östrojen reseptörlerinin vücutta yaygin olarak bulunmasindan dolayi östrojen kaybi sonucunda belirgin vazomotor semptomlar, ürogenital atrofi, osteoporoz ve kardiyovasküler degisiklikler ortaya çikar. Kayip östrojenin replasmani postmenepozal kadinlarda morbidite ve mortalitenin major sebeplerinin azalmasina neden olmaktadir.Elli yasina ulasmis kadinlarda geri kalan yasam süresinde pelvis fraktürü riski beste birdir (1). Iskemik kalp hastaliklari postmenopozal kadinlarda major mortalite nedenidir. Östrojenler aterosklerozise karsi koruma ve kemik kaybini da önleyerek kirik riskinde azalma saglarlar. Kombine Hormon Replasman Tedavisi (CEE 0.625 mg + MPA 2.5mg) uygulanan hastalarda meme kanserinde 10000’de 8, koroner arter hastaliginda 10000’de 7, felçte 10000’de 8, venöz trombotik olaylarda 10000’de 18 artis saptanmistir (2).Ideal tedavi sekli, semptomlari ortadan kaldiran, kemik dansitesini artiran, kardiyovasküler koruma saglayan ve libidoyu devam ettiren yarali etkiler saglarken endometrium ve meme Ca gelisim riskinde artis olusturmamalidir. Tibolon doku spesifik östrojenik progestojenik ve androjenik özellikleri olan hormon replasman tedavisinde kullanilan bir ajandir. Steroidlerin birçogunda oldugu gibi tibolon da metabolitlerine ( 4 isomer, 3a-OH ve 3b–OH metabolitleri) ayrilarak metabolize olur. Bu metabolitler yüksek veya düsük oranda degisik steroid reseptörlerine baglanabilir ve bu, tibolona kendine özgü özelligini verir (3) (Tablo 1).Tibolonun östrojenik etkisi klimakterik semptomlar ve kemik üzerinde baskinken progestojenik etkisi endometrium üzerine ve androjenik özelligi de libido üzerine baskin etki göstermektedir. Buna ragmen kemik üzerine etkisi tam olarak arastirilmamistir. Metakarpallerin ve önkolun Single Photon Absorptiometri yöntemi (4) ve vertebralarin Kantitatif Komputorize Tomografi kullanilarak degerlendirildigi (5) birkaç çalismaya ragmen Dual Energy X-Ray Absorptiometri (DEXA) ile lumbar vertebra ve üst femurda kemik mineral yogunluk ölçüm verileri yetersizdir (6).Bu çalismanin amaci tibolonun trabeküler ve kortikal kemik yogunlugu ve kalsiyum metabolizmasi üzerine olan etkilerini degerlendirerek postmenopozal kemik kaybini önlemedeki etkinligini incelemektir.
MATERYAL- METOD
Bu randomize, plasebo kotrollu çalismaya Zekai Tahir Burak Kadin Sagligi Egitim ve Arastirma Hastanesi Menopoz Poliklinigi’ne Ocak 1999-Mayis 2000 tarihleri arasinda ilk kez basvuran ve osteoporoz saptanan 312 kadindan çalisma kriterlerine uygun 241’i dahil edilmistir. Çalismaya alinmama kriterleri: -Daha önceden hormon replasman tedavisi veya kalsiyum tedavisi almis olmak,-Ilaç ve alkol bagimliligi, -5 adet /gün sigara kullanimi, -Nedeni belli olmayan kanama, -Kalsiyum metabolizmasini etkileyen metabolik bozukluklar, -Ayni zamanda gonadal steroid, kalsitonin, bifosfanat, vit D kullanan kadinlar.Vakalarin boy, kilo, vücut kitle indeksleri gibi genel fizik muayeneleri ile birlikte jinekolojik muayeneleri yapilmis ve kardiyopulmoner, vaskuler, hepatik, renal, nörolojik ve jinekolojik patolojisi olan kadinlar çalisma disinda birakilmistir.Bu 241 olgudan, çalisma grubunu olusturan 109’una tibolon (2.5 mg/gün)+kalsiyum (1000 mg /gün), herhangi bir baska replasman tedavisi istemeyen ve kontrol grubunu olusturan 102’sine ise plasebo+kalsiyum (1000 mg /gün) uygulamasina baslandi. 2 yillik uygulama sonucunda çalismayi 211 olgu tamamlamis ve bu olgularin sonuçlari trabeküler ve kortikal kemik mineral yogunlugu ve kalsiyum metabolizma indexleri kullanilarak incelenmistir. Olgularin lumbar vertebra ve femur boynu kemik mineral yogunlugu Dual Enerji X-Ray Absorbsiyometri kullanilarak (DEXA) ilk muayenede, 12 ve 24.aylarda ölçülmüstür. Ayni dönemlerde serum osteokalsin konsantrasyonu, alkalen fosfataz, total kalsiyum, inorganik fosfat ve albumin ölçümü yapilmistir. Ayrica idrar hidroksiprolin, kreatinin, ve kalsiyum ölçümleri yapilmistir. Kalsiyum/ Kreatinin ve Hidroksiprolin/ kretainin kemik resorpsiyon indeksi olarak kullanilmistir. Çalisma süresince yan etkiler, vajinal kanama varligi ve kullanim sekli sorgulanmistir. Primer etklinlik parametreleri, lumbar vertebra ve femur boynu mineral yogunlugu, sekonder etkinlik parametreleri ise kemik biyokimyasal degerleriydi.Gruplar arasinda degisiklikler Mann-Whitney U ve Ki-kare testi uygulanarak analiz edilmistir.
