SONUÇLAR
Tibolon ve kontrol grubunu demografik özellikleri belirgin farklilik göstermemektedir (Tablo 2). Her iki grupta da baslangiç kemik mineral yogunlugu benzerdi. Tibolon kullanan grupta tedavi süresince kemik yogunlugu artarken kontrol grubunda azalma görülmektedir (p<0.01).Tibolon kullanan grupta 2 yilin sonunda femur boynu ve vertebralarda baslangica göre belirgin artis saptanmistir (p<0.01).12. aydaki ölçümde kontrol grubuna göre femur boynundaki yogunluk artisi lumbar vertebralardan daha fazla bulunmustur (p<0.05).Kontrol grubunda kemik yogunlugunda belirgin azalma görülmüstür. 2 yilin sonunda bu azalma lumbar vertebralarda femur boynuna göre daha belirgindi (p< 0.001) (Tablo3). Tibolon grubunda iki yilin sonunda biyokimyasal belirleyicilerden üriner kalsiyum/ kreatinin orani azalirken kontrol grubunda bu oran artmakta idi. Bu degisiklik istatistiksel anlamli bulundu (p<0.05). Hidroksiprolin/ kreatinin oraninda da benzer sonuçlar bulundu. Serum fosfat ve alkalen fosfataz degerleri de azalmistir (Tablo4).Çalisma grubunda 241 olgunun 30’u çalismaya devam etmedi. Bunlardan 16’si meme hassasiyeti, kilo alimi, flushing, bulanti ve düzensiz vajinal kanama gibi yan etkilerden dolayi çalismayi birakmistir. Her iki grup arasinda çalismayi birakma sebepleri de farklilik yoktur. Vajinal lekelenme ve kanama kontrol grubunda %15, tibolon grubunda %27 olarak bulundu. Bu oran Tibolon kullanan grupta daha fazla olmasina ragmen fark iki grup arasinda istatistiki olarak anlamli bulunmadi. Diger olgular arasinda tolere edilebilir olarak degerlendirildi.
TARTISMA
Bu çalismada günlük 2.5 mg tibolonun kalsiyumla birlikte kullanildiginda kemik mineral yogunlugunu arttirdigi gösterilmistir. Tibolonun kemik metabolizmasi üzerine etkisi ilk olarak 1980 de Lindsay ve ark. tarafindan tanimlanmistir (4). Postmenopozal dönemde gonadal hormonlardaki azalma kemik rezorbsiyonunda artisa ve negatif kalsiyum dengesine yol açarak kemik kitlesinde azalma ve kemik kirik riskinde artmaya neden olmaktadir. Hayvan deneyleri tibolonun östrojen reseptörlerini artirarak kemik kitlesini korudugunu göstermistir (7).50 yasindaki kadinlarda hayatlarinin geri kalan dönemlerindeki herhangi bir kirik riski %40 iken pelvis fraktür riski %18 bulunmustur (1). Risk temel olarak yas ve kemik mineral yogunluguna baglanmistir.Tibolonun kemik koruyucu etkinligini gösteren çalismalar mevcuttur (6-10). Bu çalismalarin çogu tibolonla geleneksel hormon replasman tedavisini karsilastirmaktadir. Bu raporlar östrodiol ile kemik mineral yogunlugunun arttigini bildirmektedir. Danimarka’li kadinlarda yapilan bir çalismada en az 6 yil östrojen tedavisinin kemik mineral yogunlugunda östrojen kullanmayan kadinlara göre %12 artis oldugu ve kirik sayisinda da %13 bir azalma oldugu tespit edilmistir (11). Fransa’da yapilan randomize bir çalismada kalsiyum ve Vit D tedavisinin kemik mineral dansitesinde % 3 artis yaparken plasebo grubunda kemik yogunlugunda % 5 azalma bulunmustur (12).Tibolonun 6 ay ile 3 yil arasinda kullaniminin kemik mineral yogunlugunu bazal degerler veya plaseboya göre artirdigi gösterilmistir (6-10). En az 10 yildir postmenopozal dönemde olan kadinlarda tibolonun etkinligini gösteren bir çalismada vertebralarda %5.1 lik bir kazanç tespit edilirken kontrol grubunda degisiklik gösterilememistir (13). Bu sonuçlar bizim çalismamizdaki sonuçlara benzerdir. Berning ve ark. 2 yil sonunda trabeküler kemik yogunlugunda %15.5 artis bulmuslardir (5). Bizim çalismamizda kemik mineral yogunlugunda lumbar vertebralarda %6, femur boynunda % 8 oraninda artis bulunmustur. Lippuner ve ark. (6) ve Rymer ve ark. (9) tedavi grubunda lumbar vertebralarda kemik mineral yogunlugunda %2 ve %2.5 artis kontrol grubunda ise %2.9 kayip bildirmislerdir. Bu çalismada ise kontrol grubunda kemik mineral yogunlugunda % 3 azalma bulunmustur.Kemik mineral yogunlugu ile kemik metabolizmasinin biyokimyasal belirleyicileri arasinda bir iliski vardir. Berning ve ark. çalismalarinda tibolon tedavisi ile serum alkalen fosfataz ve fosfat düzeylerinde belirgin azalma ve idrar Ca ve hidroksiprolin atiliminda da azalma bildirmislerdir (5). Lippuner ve ark. ve Bjarnason ve ark. 2 ayri çift kör randomize çalismada kemik mineral yogunlugundaki degislikliklerin kemik metabolizmasinin biyokimyasal belirleyicileri ile korelasyon gösterdiklerini bildirmislerdir (6,7,8). Bu çalismada 2 yillik tibolon kullanimi ile serum kalsiyum, fosfat, ALP, ve osteokalsinin belirgin oranda düstügü ve idrar kalsiyum ve hidroksiprolin atiliminda da azalma oldugu görülmüstür. Yine idrar Ca/ Cr ve hidroksiprolin/ Cr oranlari düsmüs ve bu bize tibolon tedavisi ile kemik rezorbsiyon inhibisyonunun oldugunu göstermistir. ALP ve osteokalsindeki azalma da kemik formasyonunu göstermektedir. Sonuç olarak 2 yilin sonunda tibolonun istatistiki anlamli bir tedavi edici etkisi oldugunu gözlemledik. Tedavi grubunda kontrol grubuna oranla yan etki oranlarinda bir farklilik yoktu. Önceki otörler gibi biz de tibolonun kemik kaybina karsi korumada ve tedavide iyi tolere edilebilir ve etkili oldugu görüsündeyiz. Tibolon postmenopozal kadinlarada osteoporotik degisiklilere karsi koruma saglarken kirik riskini de azaltmaktadir.
