The aim of this study was to compare the effect of alendronate and calcitonin treatments on bone mineral density (BMD) in men with idiopathic osteoporosis. After performing a detailed clinical and laboratory assessment in order to eliminate secondary factors that can lead to osteoporosis, fifty-two men with idiopathic osteoporosis were randomly assigned to two groups: 28 patients in the first group received intranasal salmon calcitonin at a dosage of 200 IU/ day and they also received daily doses of 1000 mg calcium supplements. Twenty-four patients in the second group used 10 mg alendronate/day and 1000 mg calcium/day. DXA was used for the measurement of BMD of the lumbar spine and proximal femur before and after the study period. At the end of the treatment, alendronate produced significant increases in BMD at the lumbar spine (p 0.001), femur neck (p 0.05), trochanteric region (p 0.05) and at the Ward triangle (p 0.05). In contrast, only a significant increase in BMD of the lumbar spine was observed with calcitonin treatment (p 0.001) and intranasal calcitonin treatment failed to increase BMD in the femur neck, trochanteric region and Ward triangle (p0.05). When the groups were compared with each other, a significant increase in lumbar BMD was obtained in favor of alendronate treatment (p 0.05). In conclusion, alendronate seemed to be more effective than calcitonin, increasing both spinal and femoral BMD, for the treatment of idiopathic male osteoporosis. Key words: Alendronate, calcitonin, idiopathic male osteoporosis
Article in Turkish(Use the link for full-text in Turkish)
GIRIS
Osteoporozun baslica kadinlari etkileyen bir durum oldugu bilinmekle birlikte, günümüzde erkeklerde de sik görüldügü kabul edilmektedir. Geçmiste osteoporozun patofizyoloji, tani ve tedavisine yönelik arastirmalarin pek çogu postmenopozal osteoporoz üzerinde yogunlasmis ve erkek osteoporozunun gerek prevalansi, gerekse sosyo-ekonomik etkisi göz ardi edilmistir (1-3). Bazi çalismalarda tüm osteoporozlu hastalarin yaklasik %10’ unun erkek oldugu belirtilmekte, kalça kiriklarinin yaklasik %30’ unun ve vertebra kiriklarinin %14’ünün erkeklerde görüldügü ileri sürülmektedir (4-5). Önemli diger bir konuda erkeklerdeki kalça kirigi sonrasi mortalite oraninin kadinlara oranla 2-3 kat fazla olmasidir (6). Yani sira, kalça kirigi olan erkeklerin %50’ si devamli bakima gerek duyarken, %80’ i kirik öncesi fonksiyonel bagimsizliklarina kavusamamaktadirlar (7). Insidansi kadinlardakinden daha düsük olmakla birlikte ön kol kiriklari da görülebilir (8). Bütün bu gözlemler, ortalama yas süresinin uzadigi günümüzde erkek osteoporozunun giderek artan bir saglik ve ekonomik sorun oldugunu vurgulamaktadir.Postmenopozal osteoporozun tersine, erkek osteoporozu büyük bir çogunlukla sekonder nedenlere baglidir ve bu sekonder osteoporoz orani çesitli çalismalarda %50’ nin üzerinde bulunmustur (9,10). Osteoporozlu erkek hastalarin önemli bir bölümünde hipogonadizm, hiperparatiroidizm, hipertiroidizm, steroid kullanimi, hiperkalsiüri, sigara ve asiri alkol kullanimi gibi sekonder etkenler rol oynar (11,12). Ayrintili bir degerlendirme sonucu sekonder bir neden bulunamayan hastalar, primer ya da idiopatik osteoporoz olarak tanimlanir. Idiopatik osteoporozun altinda yatan patogenetik mekanizma aydinlatilamamistir ve yüksek kemik dönüsüm hizina ait kanit yoktur (13). Erkeklerde artmis kemik kaybina eslik eden nedenlerden bir tanesi yasla iliskili olarak androjen düzeylerinin düsmesidir. Yasli erkeklerde düsük testosteron düzeyleri ile azalmis kemik mineral yogunlugu (KMY) arasinda bir iliski söz konusudur (14). Ayrica, çalismalardan elde edilen kanitlar erkeklerde kemik kitlesinin korunmasinda östrojen gerekliligini ve düsük östrojen düzeylerinin erkek osteoporozunda önemli bir risk faktörü olusturdugunu göstermektedir (1,2,3,4,5,6,7,8,9,10,11,12,13,14,15). Östrojen reseptör ve aromataz genlerindeki mutasyonlarla ilgili raporlar, östrojenin erkek osteoporozunda etkili olabilecegi görüsünü desteklemektedir (16-18). Bazi histomorfometrik çalismalarin sonuçlari ise yüksek oranda osteoblast disfonksiyonuna isaret etmektedir (14). Idiopatik osteoporozu olan erkek hastalarda osteoblast aktivitesinde saptanan bu azalma, insülin benzeri büyüme faktörü-1 (IGF-1) düzeyinin düsük olmasi ile kismen iliskili olabilir (19,20).Idiopatik erkek osteoporozunda, etkin bir tedavinin saptanmasi arastirmaya açik bir konudur. Uygulanan tedavilerin kemik kitlesi ve kirik insidansi üzerine etkilerini arastiran birkaç kontrollü çalisma olmasina karsin, kesinlik kazanmis bir tedavi yoktur ve bifosfonatlar, intermitan düsük doz florid, intermitan parathormon (PTH) uygulamalari ve testosteron gibi farkli tedavi seçeneklerinin yarali olabilecegi ileri sürülmektedir (21-24). Biz de bu noktadan yola çikarak planladigimiz çalismamizda, idiopatik osteoporoz tanisi alan erkek hastalarimizda alendronat ve intranazal salmon kalsitonini tedavilerinin etkinligini arastirmayi amaçladik.
METOD VE MATERYAL
Bu çalisma 34-71 yaslar arasinda 52 erkek hasta üzerinde gerçeklestirildi. Osteoporoz tanisi, bel ve sirt agrisi yakinmalari olan hastalarda fizik muayene, anteroposterior ve lateral spinal grafiler, lomber vertebra ve femur kemik mineral yogunlugu ölçümleri ve laboratuar bulgularina dayanilarak kondu. Dünya Saglik Örgütü tarafindan postmenopozal kadinlar için tanimlanan osteoporoz kriterleri erkekler içinde kullanilabildiginden, dual energy x-ray absorpsiyometri (DXA) yöntemi ile KMY degerleri genç eriskin degerine göre 2.5 standart sapmadan düsük oldugu saptanan hastalar çalismaya alindi(25). Hastalar daha önce osteoporoza yönelik herhangi bir medikal tedavi almamisti. Sekonder osteoporoza yol açan patolojileri ekarte etmek amaciyla tedavinin baslangicinda tüm hastalarda ayrintili bir klinik ve laboratuar degerlendirme gerçeklestirildi. Laboratuar degerlendirmelerinde; serum parathormon, 25-hidroksi vitamin D3, total testosteron, serbest testosteron, seks hormonu baglayici globulin, tiroid stimulan hormon, serbest T3 ve T4, growth hormon, kortizol, östrojen, folikül stimulan hormon, luteinizan hormon, progesteron, prolaktin düzeyleri ölçüldü ve serum protein elektroforezi tetkikleri yapildi. Ayrica osteoporoza yol açtigi bilinen ilaçlarin kullanimi yönünden hastalar sorgulandi ve öyküsünde bu ilaçlari kullandigi belirlenen hastalar da çalisma disi birakildi.Çalismamiz Osmangazi Üniversitesi Tip Fakültesi Etik Kurulu tarafindan onaylandi.Idiopatik osteoporoz tanisi klinik ve laboratuar degerlendirmelerle gerçeklestirildikten sonra, çalismaya alinan 52 hasta randomize olarak 2 gruba ayrildi. Yirmi sekiz hastadan olusan 1. gruba 12 ay süreyle 200 IU/gün dozda intranazal salmon kalsitonini (sCT) ve 1000 mg/gün kalsiyum verildi. Yirmi dört hastadan olusan 2. gruba ise 12 ay süre ile 10 mg/gün dozda alendronat (ALN) ve yine 1000 mg/gün oral kalsiyum uygulandi. Tedaviye baslamadan önce tam kan sayimi, ESH, serum ALP, Ca, P, SGOT, SGPT, GGT, BUN, kreatinin, glikoz, ürik asit, albümin, total protein, Na, K, Cl, direkt ve total bilirubin tetkikleri yapildi. Ayrica, 24 saatlik idrarda Ca atilimi düzeyleri saptandi. Bu laboratuar tetkikleri 3 ayda bir ve tedavi sonunda olmak üzere tekrarlandi. Tedavinin baslangicinda ve 12. ayda DXA yöntemi kullanilarak (Hologic QDR 4500 W) lomber vertebra (L2-L4) ve proksimal femur (femur boynu, trokanter ve Ward üçgeni) KMY ölçümleri yapildi.Istatistiksel analizlerde grup içi degisimleri degerlendirmek için paired t test, gruplar arasi karsilastirmalar içinse t testi kullanildi. Sonuçlar ortalama±SD seklinde belirtildi ve p<0.05 istatistiksel olarak anlamli kabul edildi.
