BULGULAR
Çalisma gruplarini olusturan hastalarin baslangiçtaki demografik ve laboratuar özellikleri tablo 1’ de gösterilmistir. Tedavi öncesi bu degerler gruplar arasinda karsilastirildiginda istatistiksel olarak anlamli bir fark elde edilmedi (p> 0.05). Sekonder osteoporoz nedenlerini ekarte edebilmek amaciyla tedavinin baslangicinda yapilan laboratuar degerlendirmelerinin sonuçlari tüm hastalarda normal sinirlar içindeydi ve hiçbir hasta önemli kabul edilebilecek düzeyde alkol kullanimi tanimlamadi. Tedavi öncesinde gruplar arasinda serum Ca, P, ALP ve 24 saatlik idrar Ca düzeyleri açisindan istatistiksel bir fark saptanmadi (p> 0.05). Tedavi sonrasinda elde edilen veriler degerlendirildiginde, gerek baslangiç verilerine göre, gerekse gruplar arasinda istatistiksel olarak anlamli bir farklilik olmadigi gözlendi (p0.05). Bu açidan gruplar arasinda bir farklilik saptanmadi (p>0.05) (Tablo 4). Benzer sekilde trokanterik bölge KMY’ da yine alendronat kullanan grupta anlamli bir artis saptandi (p0.05) (Tablo 5).Tablo 6’ da görüldügü gibi tedavi sonrasinda alendronat kullanan gruptaki hastalarin Ward üçgeni KMY’ da anlamli bir artis oldu (p0.05). Tedavi sonrasinda gruplar arasinda anlamli bir farklilik saptanmadi (p>0.05).
TARTISMA
Idiopatik erkek OP’ u giderek daha sik görülmekte ve özellikle meydana gelen kalça kiriklari nedeniyle önemli oranda morbidite ve mortaliteye yol açmaktadir. Etkin bir tedavinin saptanmasi arastirmaya açik bir konu olmakla birlikte günümüzde etkinligi kanitlanmis ve genel olarak kabul gören bir tedavi sekli yoktur (4).Son çalismalarin verileri, özellikle genç ve orta yasli erkeklerdeki idiopatik osteoporozda düsük bir kemik döngüsü oldugunu düsündürmektedir. Bu nedenle, postmenopozal osteoporoz tedavisinde kullanilan östrojen, selektif östrojen reseptör modülatörleri, bifosfonatlar ve kalsitonin gibi antirezorptif ilaçlar idiopatik erkek osteoporozunda ne denli etkili olacagi tartismali bir konudur (19). Idiopatik osteoporozu olan erkek hastalara uygulanan tedavilerin kemik kitlesi ve kirik insidansi üzerine etkilerini arastiran çok az kontrollü çalisma olmasi nedeniyle, tedavi konusunda bir görüs birligi saglanamamistir. Bu duruma yol açan faktörlerden bir tanesi, hastalik insidansinin rölatif olarak düsük olmasidir. Önemli bir diger engelde erkek osteoporozunun heterojen yapisi nedeniyle, en uygun tedavi yaklasiminin hastadan hastaya degiskenlik göstermesidir (21). Bu noktadan yola çikarak planladigimiz çalismamizda iki antirezorptif ajan olan sCT ve ALN’ in idiopatik erkek osteoporozundaki etkinligini arastirmayi amaçladik.Postmenopozal osteoporoz tedavisinde bifosfonatlar yaygin bir biçimde kullanilmaktadir. Postmenopozal kadinlarda etkinliginin kanitlanmis olmasina karsi (26,27), erkek osteoporozundaki etkinliklerini degerlendiren çalismalarin sayisi çok azdir. Daha önceki çalismalarda retrospektif olarak siklik editronat ve alendronatin etkinligi arastirilmistir. Orme 1 yil süreli siklik editronat ile tedavi ettigi idiopatik osteoporozlu erkek hastalarin lomber omurga KMY’ unda %9’luk bir artis saptamis, femur boynu KMY’ unda ise bir degisiklik olmadigini belirtmistir (28). Anderson ise 31 ay süreyle uyguladiklari benzer bir tedavi protokolü ile lomber omurga KMY’ da daha hafif dereceli bir artis saptamis ve yine femur boynu KMY’ da bir degisiklik olmadigini ifade etmistir (29). Daha yeni bir çalismada Drake 14 ay süreli ALN tedavisi ile hem lomber omurga, hem de femur boynu KMY’ da artis saptamistir (30). Weber retrospektif çalismasinda ortalama 17 ay süre ile ALN tedavisi uyguladigi hastalarin lomber bölge KMY’ unda anlamli bir artis gözlemis ve ALN tedavisi ile saglanan artisin, D vitamini ve Ca ile saglanandan daha yüksek oldugunu bulmustur. Yine bu çalismada kalsiyum ve vitamin D tedavisi ile karsilastirildiginda, ALN tedavisi alan hastalarin trokanter ve total kalça KMY’ unda da anlamli artislar oldugunu gözlemlenmistir (31). Orwol kisa zaman önce gerçeklestirdigi randomize, kontrollü ve prospektif çalismasinda gerek sekonder, gerekse primer osteoporozu olan erkek hastalarda ALN tedavisinin etkinligini göstermistir (32).Biz de 12 ay süre ile 10 mg/gün dozda ALN tedavisi uyguladigimiz hastalarimizin gerek lomber, gerekse ölçüm yapilan tüm proksimal femur bölgelerindeki KMY’ da önemli artislar oldugunu gördük. Sonuçlarimiz genel olarak bu konuda yapilmis diger çalismalarin sonuçlari ile uyum içindeydi. Lomber omurga KMY’ unda saptanan bu artis, idiopatik osteoporozu olan erkek hastalarda yüksek oranlara varabilen vertebral kirik prevalansi açisindan ayrica anlamlidir. Postmenopozal kadinlarda vertebral kiriklar üzerinde etkinliginin kanitlanmis olmasi gerçegine dayanarak, elde ettigimiz bu sonuçlarin ALN tedavisi ile kirik riskinin azaltabilecegini gösterdigini ileri sürebiliriz (33). Ayrica tüm dünyada erkeklerde yaklasik 1.7 milyon kalça kirigi oldugu göz önünde bulunduruldugunda, gözlemlenen bu etkinin potansiyel önemi daha belirgin olarak ortaya çikmaktadir (4).SCT güçlü bir osteoklastik aktivite inhibitörü olup metabolik kemik hastaliklarinin tedavisinde basari ile kullanilmaktadir. Postmenopozal osteoporozu olan kadinlardaki etkinligi pek çok çalismada gösterilmistir (34,35). Ayrica, kisa süre önce yapilan bir çalismada 200 IU/gün dozda nazal sCT’ nin postmenopozal osteoporozlu kadinlardaki yeni vertebral kirik oranini %37 oraninda azalttigi gösterilmistir (36). Ancak intranazal sCT tedavisinin erkek osteoporozundaki etkinligi konusunda çok az veri mevcuttur. Bu sinirli verilere karsin, teorik olarak sCT en azindan bazi erkek hastalarda osteoklastik aktiviteyi azaltmak yoluyla etkili olabilecegi düsünülebilir. Az sayida hastayi içeren randomize bir çalismada 2 yil süresi sCT tedavisinin, kalsiyum ve multivitamin tedavisi ile karsilastirildiginda vertebral kirik insidansinda anlamli bir azalmaya yol açtigi gösterilmistir (37). Çok kisa süre önce yayinlanan plasebo kontrollü, randomize bir çalismada ise idiopatik osteoporozu olan bir grup erkekte nazal sCT’ nin etkinligi hem KMY ölçümleri, hem de kemik döngüsünün biyokimyasal belirleyicileri ile degerlendirilmis ve nazal sCT tedavisi ile lomber bölge KMY’ da, 12. ay sonunda gerek baslangiç, gerekse plaseboya oranla önemli bir artis oldugunu saptanmistir. Ancak arastirmacilar femur boynu, trokanter ve Ward üçgeni KMY’ da bir artis elde edememislerdir (38). Biz de bu çalismamizda sCT uyguladigimiz hastalarimizin sadece lomber omurga KMY’ da önemli bir artis elde ettik Proksimal femur bölgesinde gerçeklestirilen hiçbir ölçümde ise KMY’ unda artis saptayamadik. Kalsitonin baslica vertebral osteoporoz üzerine etkili oldugundan, çalismamizda elde ettigimiz bu sonuçlarin dogal ve diger çalismalarin sonuçlari ile uyumlu oldugunu düsündük. Gerek ALN gerekse sCT tedavisi, önemli bir yan etkinin olmamasi ve yüksek derecede hasta uyumu açisindan da olumlu olarak degerlendirildi. Sonuç olarak, bu çalismanin verileri uygulanan her iki tedavi seklinin de etkili oldugunu düsündürdü. Ancak alendronat ile tedavi gören hastalarin lomber vertebra ve proksimal femur KMY’ da anlamli olarak daha büyük artislarin saptanmasi, bu tedavi seklinin idiyopatik erkek osteoporozunda intranazal SCT tedavisine oranla daha etkili olabilecegini düsündürdü. Erkek osteoporozunun tüm dünyada önemi giderek artan bir halk sagligi sorunu haline gelmesi nedeniyle, halen uygulanmakta olan tedavilerin etkinligini saptamak açisindan daha uzun süreli ve daha çok hastayi içeren randomize, kontrollü çalismalara gerek oldugu kanaatindeyiz.
