BULGULAR
Olgu ve kontrollerin demografik özellikler arasinda anlamli bir fark yoktu (Tablo 1).Olgu ve kontrol gruplari arasinda NTx düzeyleri arasindaki farkin anlamli oldugunu saptadik. (Grafik 1, p<0.001). Grafik 1’ de olgularin NTx degerlerinin daha heterojen ve medyan çizgisinin 300 nM BCE/mM/L degerine yakin oldugu görülüyor.Olgu ve kontrollerin L1-4 vertebra DEXA (T ve Z) degerleri tablo 2 de sunulmustur. Vertebra yüksekligi, eni ve alanlari ile ilgili veriler tablo 3 te sunulmustur. Olgu ve kontrol grubunda bu parametrelerden L3 vertebra yüksekligi, L1-4 vertebralarin enleri ve alanlari arasinda anlamli fark oldugu saptandi (Tablo 3). Ilk iki parametrenin anlamlilik düzeyinin p<0.05 oldugu; alanlar arasindaki farkin anlamlilik düzeyinin ise p<0.008 oldugu görüldü. Olgu grubunda NTx düzeyleri ile vertebra DEXA degerleri ve morfolojik parametreleri arasinda saptanan anlamli korelasyonlar tablo 4’te sunulmustur. Bu iliskilerden L1 ve L2 DEXA (T) degeri ile NTx düzeyi arasinda saptanan korelasyonlarin anlamlilik düzeyi digerlerine göre daha belirgindi. Anilan parametreler arasindaki korelasyonlarin grafigi ve dogru denklemi grafik 2 ve grafik 3 te sunulmustur. Benzer karsilastirma kontrol grubunda da yapildi ancak anlamli bir korelasyon saptanamadi. Tablo 4: NTx Düzeyi-Vertebra Ölçüm Degerleri Arasindaki Korelasyonlar
TARTISMA
Osteoporoz prevalansinin yaklasik %0,6 oldugu, görülme sikliginin yasla birlikte artigi bildirilmistir. Ülkemizde yapilan epidemiyolojik çalismanin sonuçlari vertebral deformite prevalansinin % 40 oldugunu göstermistir (6). OP tanisinda DEXA’nin altin standart olarak kabul edilmesine karsin yalanci negatif sonuçlarin da önemli oranda oldugu düsünülmektedir. Örnegin sisman olgularda DEXA’nin uygulanabilirliginin zor oldugu;. bu yöntemde osteofitler, hiperosteoz sendromlari, aort kalsifikasyonu ve vertebra kiriklari gibi tablolarin yalanci negatiflige neden olabildigi bildirilmistir (7). Bu nedenle OP tani ve tedavinin izlenmesinde kullanilabilecek yeni ölçütlerin olusturulmasina yönelik çok sayida çalismalar arasinda tip I kollajen N- telopeptidlerin (NTx) idrar düzeyinin kemik yikiminin seçici göstergesi oldugu vurgulanmistir (8-10). Çalismamizda NTx düzeyi olgu ve kontrol grubunda anlamli olarak farkli bulundu. Olgu NTx düzeylerinin daha heterojen bir görünüm sergilemesine karsin degerlerin çogunun %50‘ lik dilim içinde, 200-400 nmBCE/Nmol araliginda oldugundan bu parametrenin çesitli karsilastirmalarda kullanilabilecek bir kriter olabilecegini düsündük (Grafik1). Postmenopozal kadinlarda vertebral kiriklarin görülme sikligi kesin bilinmemekle birlikte kalça kiriklarinda oldugu gibi yasla eksponansiyel olarak arttigi bildirilmistir (11). Bir çalismada vertebral vücut indeksi ile KMY’nun birlikte, olgularin tasidigi vertebra kirik riskini açiklayabilecegi savunulmustur (12).Osteoporotitik olgularda gözlenen vertebra deformitelerini incelemek amaci ile düzenlenen çalismada vertebra morfolojik parametreleri arasinda vertebra yüksekligindeki kayib yüzdesinin pratik ve kullanilabilir oldugu savunulmus (13). T5-L5 Vertebralari kapsayan bir çalismada vertebra yüksekliklerini komsu vertebra yüksekligine oranlayarak göreceli bir ölçüt “omurganin deformite indeksi” olusturulmus ve bu parametrenin OP olgularinin izlenmesinde yararliligi ve (14) vertebra morfolojik parametrelerle BMD arasinda pozitif iliskinin varligi (15) gösterilmistir. Çalismamizda olgu ve kontrol gruplarinin vertebra morfolojik parametrelerinden L3 vertebra yüksekligi, L1-4 vertebralarin enleri ve alanlari arasinda anlamli fark oldugu saptandi (Tablo 3). Ilk iki parametrenin anlamlilik düzeyinin p<0.05; alanlar arasindaki farkin anlamliliginin ise p<0.008 düzeyinde oldugu görüldü. Çalismamizda olgu ve kontrollerin vertebra yüksekligi, eni ve alanlari arasindaki farkin anlamli oldugu bulunmustur. Ancak bu çalismada NTx düzeyleri ile vertebra morfolojik parametrelerinden sadece L3-4 vertebra yüksekligi arasinda zayif bir korelasyon oldugu görüldü. NTx düzeyi ve yükseklik arasindaki negatif iliski OP klinigi ile uyumludur. Kemik yikiminin göstergesi olan NTx idrar düzeyinin artmasi, vertebra yüksekliginde azalmanin nedeni arasinda sayilabilir. Biz anilan parametreler ile NTx düzeyi arasinda anlamli iliskilerin, olasilikla olgu sayisinin artirilmasi ile, gösterilebilecegini düsünüyoruz. NTx idrar düzeyi ile L1-2 vertebra DEXA (T) degerleri arasinda saptanan dogrusal denklemlerin klinik yarari oldugunu düsünüyoruz. Örnegin , saptanan bir NTx idrar düzeyi ile L1 veya L2 DEXA (T) yaklasik degeri bulunabilir. Bu bilgi olgunun tanisinda veya tedavi etkinliginin izlenmesinde kullanilabilecek bir veri olarak degerlendirilebilir. Sonuç olarak NTx idrar düzeyi ile vertebra morfolojik parametreleri ve DEXA degerleri arasinda anlamli korelasyonlarin oldugunu düsünüyoruz. Daha fazla sayida olgu ve kontrolleri kapsayan çalismalarla anilan parametreler arasinda klinikte kullanilabilecek daha güvenilir verilerin elde edilebilecegine inaniyoruz.
