BULGULAR
Postmenopozal ve senil osteoporozu olan hastalarin menopoz yaslari arasinda herhangi bir farklilik tespit edilmedi. Torakal vertebra grafileri degerlendirildiginde PMO olanlarin 5 tanesinde, SO’da ise 8’inde kompresyon kirigi oldugu gözlendi. Sonuçlar tablo 1’de gösterilmistir. Her iki grup arasinda ALP, kalsiyum ve fosfor degerleri arasinda istatistiksel farklilik bulunmadi. Osteokalsin degerlerinin PMO olan hastalarda senil hastalara oranla istatistiksel olarak artmis oldugu belirlendi(p0.05). Femur proksimalinden yapilan ölçümde ise SO olan hastalarda belirgin azalma oldugu tespit edildi (p<0.001). Her iki grubun sonuçlari tablo 2’de gösterilmistir.
TARTISMA
Osteoporoz için birçok farkli siniflama yapmak mümkündür. Genel olarak postmenopozal (tip 1) ve senil osteoporoz (tip 2) olmak üzere tanimlanabilir. Postmenopozal osteoporoz 50-70 yaslari arasinda ortaya çikan, östrojen yetersizligi ile iliskisi olan, kemik kaybinin hizli oldugu ve agirlikli olarak trabeküler kemikleri tutan bir tablodur. Senil osteoporozda ise kortikal ve trabeküler kemik birlikte tutulmakta, kemik kaybi hizli olmamakta ve kalsiyum emilimindeki azalmayla olusan metabolik olaylarla karsimiza çikmaktadir (7,8,8,9).Uzun yillar boyunca ALP, kemik yapimini belirleyen bir gösterge olarak kullanilmistir. Özellikle kemige spesifik ALP tani için daha degerlidir(9). Çalismamizda ALP degerleri normal düzeylerde bulunmustur ve PMO ve SO olan hasta gruplari arasinda farklilik tespit edilmemistir. Ancak burada kemige özgü ALP ölçülememistir.Osteokalsin osteoblastlar tarafindan sentezlenen nonkollajen proteinlerden biridir. Osteokalsin kemik yapimi için spesifiktir. Serum osteokalsin düzeyleri postmenopozal dönemde farklilik göstermekle beraber yüksek döngülü hastalarda artmistir.Günlük kan düzeyleri degiskenlik gösterdigi için sabahlari alinan örneklerde ölçülmesi uygundur (10,11). Bizim çalismamizda da sabahlari alinan kandan ölçüm yapilmistir ve PMO olan hastalarda yüksek oldugu gözlenmistir. Deoksipiridinolin kemikteki tip 1 kollajende bulunan çapraz baglari olusturmakta ve üriner Dpd düzeyi kemik yikimini direkt olarak yansitmaktadir. Dpd düzeyide osteokalsin gibi gün içi degiskenlik göstermektedir. Kemik yikiminin ölçülmesinde genellikle 24 saatlik idrarin tercih edilmesi önerilmektedir. Kreatinin atilimina göre hesaplanmasi diger ek faktörlerin ölçümü etkilemesini en aza indirmek içindir. Üriner Dpd/cr düzeyinin erken menopozda arttigi ve östrojen tedavisi ile normal düzeylere indigi bildirilmektedir (12,13). Her iki biyokimyasal göstergenin KMY ile iliskisinin incelendigi çalismalar mevcuttur. Özdemir ve arkadaslari, PMO olan hastalarda osteokalsinin proksimal femur, Dpd düzeylerinin ise lomber bölgelerden elde edilen KMY ile iliskili oldugunu göstermislerdir (14). Postmenopozal hastalarda yapilan diger bir çalismada ise Dpd düzeylerinin proksimal femurdan yapilan KMY ile iliskili oldugu belirtilmistir (15). Ayrica çalismalar PMO tanisi konarken kemik yikim göstergelerinin yapim göstergelerine göre daha belirleyici oldugunu göstermektedir. Yikim göstergeleri içerisinde de özellikle Dpd/kr oraninin yüksek tanisal degeri oldugu belirtilmistir (16). Bizim çalismamizda PMO hasta grubunda hem osteokalsin hem de Dpd/kr düzeylerinin SO grubuna göre anlamli yüksek oldugu gözlenmistir. Bunun menopoz sonrasi ilk bes yildaki hizli kemik yikimina ve antirezorptif tedavi almamalarina bagli oldugunu düsünmekteyiz. KMY ölçümlerine göre SO olan hastalarda proksimal femurda belirgin dansite azalmasi gözlenmistir. Buda SO’da kortikal kemik kaybinin postmenopozal döneme göre daha belirgin oldugunu göstermektedir. Sonuç olarak PMO ve SO farkli mekanizmalarla olusmakta ve bu farklilik kemik yikim ve yapim göstergelerine de yansimaktadir. Osteoporozu olan hastalarin takiplerinde bu göstergelerin yardimci olacagi kanisindayiz.
