Kronik Kas-İskelet Sistemi Ağrısında Ağrıya İlişkin Üstbilişsel İnançlar: Ağrı Metakognisyonları Ölçeğinin Türkçe Uyarlaması, Geçerliği ve Klinik Kullanılabilirliği
PDF

Orijinal Araştırma

Kronik Kas-İskelet Sistemi Ağrısında Ağrıya İlişkin Üstbilişsel İnançlar: Ağrı Metakognisyonları Ölçeğinin Türkçe Uyarlaması, Geçerliği ve Klinik Kullanılabilirliği

Turk J Osteoporos. Epub ahead of print. DOI: 10.4274/tod.galenos.2026.75795
, ,
PDF
İzin

Öz

Amaç

Ağrıya ilişkin üstbilişsel inançların, kronik kas-iskelet sistemi ağrısında uyumsuz bilişsel-duygusal süreçlerin sürdürülmesinde rol oynadığı düşünülmektedir. Bu çalışmanın amacı, ağrı metakognisyonları ölçeğinin Türkçe versiyonunun (PMQ-Türk) psikometrik özelliklerini ve klinik kullanılabilirliğini değerlendirmektir.

Gereç ve Yöntem

Çalışmaya kronik kas-iskelet sistemi ağrısı olan 106 hasta ile 104 sağlıklı kontrolden oluşan toplam 210 kişi dahil edildi. Katılımcılar PMQ-Türk ile birlikte ağrı felaketleştirmesi, emosyonel distres, bilinçli farkındalık, ağrı şiddeti, ağrının günlük yaşama etkisi ve genel üstbilişsel inançları değerlendiren ölçekleri doldurdu. Ölçeğin yapısal geçerliği, güvenirliği, yakınsak geçerliği, ölçüm değişmezliği, bilinen gruplar geçerliği ve artımlı geçerliği incelendi.

Bulgular

PMQ-Türk, özgün iki faktörlü yapısını korudu ve yüksek iç tutarlılık gösterdi. Kronik kas-iskelet sistemi ağrısı olan bireylerin PMQ puanları sağlıklı kontrollere göre anlamlı düzeyde daha yüksekti. Özellikle olumsuz ağrıya ilişkin üstbilişsel inançlar; ağrı felaketleştirmesi, emosyonel distres, ağrının günlük yaşama etkisi ve işlevsel olmayan genel üstbilişsel inançlarla anlamlı ilişki gösterdi ve demografik, klinik, emosyonel ve genel üstbilişsel değişkenlerden bağımsız olarak ağrı felaketleştirmesini yordadı. ROC analizleri, ölçeğin yüksek düzeyde ağrı felaketleştirmesini ayırt etmede kabul edilebilir performans gösterdiğini otraya koydu.

Sonuç

PMQ-Türk, ağrıya ilişkin üstbilişsel inançların değerlendirilmesinde iyi psikometrik özellikler gösteren ve klinik açıdan anlamlı bir değerlendirme aracı olarak kullanılabilecek potansiyele sahiptir. Klinik değerlendirmeye dahil edilmesi, uyumsuz bilişsel-duygusal süreçlerin belirlenmesine katkı sağlayabilir ve bireyselleştirilmiş rehabilitasyon yaklaşımlarını destekleyebilir.

Anahtar Kelimeler: Ağrı metakognisyonları, kronik kas-iskelet sistemi ağrısı, üstbilişsel inançlar, ağrı felaketleştirmesi, psikometrik özellikler, klinik değerlendirme

Kaynakça

1

Gatchel RJ, Peng YB, Peters ML, Fuchs PN, Turk DC. The biopsychosocial approach to chronic pain: scientific advances and future directions. Psychol Bull. 2007;133:581-624.

2

Dansie EJ, Turk DC. Assessment of patients with chronic pain. Br J Anaesth. 2013;111:19-25.

3

Wells A. Metacognitive therapy for anxiety and depression. New York: Guilford Press; 2009.

4

Keen E, Kangas M, Gilchrist PT. A systematic review evaluating metacognitive beliefs in health anxiety and somatic distress. Br J Health Psychol. 2022;27:1398-422.

5

Schütze R, Rees C, Preece M, Schütze M. Low mindfulness predicts pain catastrophizing in a fear-avoidance model of chronic pain. Pain. 2010;148:120-7.

6

Hamonniere T, Varescon I. Metacognitive beliefs in addictive behaviours: a systematic review. Addict Behav. 2018;85:51-63.

7

Topaloğlu MS, Puşuroğlu M. the Effect of metacognitive and emotional Schemas on the severity of symptoms in patients with Fibromyalgia. Diagnostics (Basel). 2026;16:696.

8

Tenti M, Raffaeli W, Fontemaggi A, Gremigni P. The relationship between metacognition, anger, and pain intensity among fibromyalgia patients: a serial mediation model. Psychol Health Med. 2024;29:791-808.

9

Schütze R, Rees C, Smith A, Slater H, Catley M, O’Sullivan P. Assessing beliefs underlying rumination about pain: development and validation of the pain metacognitions questionnaire. Front Psychol. 2019;10:910.

10

Price DD, McGrath PA, Rafii A, Buckingham B. The validation of visual analogue scales as ratio scale measures for chronic and experimental pain. Pain. 1983;17:45-56.

11

Keller S, Bann CM, Dodd SL, Schein J, Mendoza TR, Cleeland CS. Validity of the brief pain inventory for use in documenting the outcomes of patients with noncancer pain. Clin J Pain. 2004;20:309-18.

12

Celik EC, Yalcinkaya EY, Atamaz F, Karatas M, Ones K, Sezer T, et al. Validity and reliability of a Turkish Brief Pain Inventory Short Form when used to evaluate musculoskeletal pain. J Back Musculoskelet Rehabil. 2017;30:229-33.

13

Zigmond AS, Snaith RP. The hospital anxiety and depression scale. Acta Psychiatr Scand. 1983;67:361-70.

14

Aydemir O. Validity and reliability of Turkish version of hospital anxiety and depression scale. Turk Psikiyatri Derg. 1997;8:280-7.

15

Sullivan MJL, Bishop SR, Pivik J. The pain catastrophizing scale: development and validation. Psychol Assess. 1995;7:524-32.

16

Ugurlu M, Karakas Ugurlu G, Erten S, Caykoylu A. Validity of Turkish form of pain catastrophizing scale and modeling of the relationship between pain-related disability with pain intensity, cognitive, and emotional factors. Psychiatry Clin Psychopharmacol. 2017;27:189-96.

17

Brown KW, Ryan RM. The benefits of being present: mindfulness and its role in psychological well-being. J Pers Soc Psychol. 2003;84:822-48.

18

Ozyesil Z, Arslan C, Kesici S, Deniz ME. Adaptation of the mindful attention awareness scale into Turkish. Educ Sci. 2011;36:224-35.

19

Wells A, Cartwright Hatton S. A short form of the metacognitions questionnaire: properties of the MCQ-30. Behav Res Ther. 2004;42:385-96.

20

Tosun A, Irak M. Üstbiliş ölçeği-30’un Türkçe uyarlaması, geçerliği, güvenirliği, kaygı ve obsesif-kompülsif belirtilerle ilişkisi. Turk Psikiyatri Derg. 2008;19:67-80.

21

Bair MJ, Robinson RL, Katon W, Kroenke K. Depression and pain comorbidity: a literature review. Arch Intern Med. 2003;163:2433-45.

22

Nicholson B, Verma S. Comorbidities in chronic neuropathic pain. Pain Med. 2004;5:S9-27.

23

Woo AK. Depression and anxiety in pain. Rev Pain. 2010;4:8-12.

24

Putnick DL, Bornstein MH. Measurement invariance conventions and reporting: the state of the art and future directions for psychological research. Dev Rev. 2016;41:71-90.

25

Kneeland ET, Griffin ML, Taghian N, Weiss RD, McHugh RK. Associations between pain catastrophizing and clinical characteristics in adults with substance use disorders and co-occurring chronic pain. Am J Drug Alcohol Abuse. 2019;45:488-94.

26

Romeo A, Di Tella M, Benfante A, Colonna F, Castelli L. Metacognition and pain in patients with fibromyalgia: the role of psychological distress. J Affect Disord. 2025;382:85-8.

27

Normann N, Morina N. The efficacy of metacognitive therapy: a systematic review and meta-analysis. Front Psychol. 2018;9:2211.

28

Wells A. Advances in metacognitive therapy. Int J Cogn Ther. 2013;6:186-201.