The aim of this study was to determine the difference between bone mineral density of rheumatoid arthritis patients on low dose methotrexate matched rheumatoid arthritis on low dose methotrexate plus low dose corticosteroids therapy. Fifty patients with early rheumatoid arthritis were randomised to 7,5 -10 mg/week of methotrexate and 7,5-10 mg/week of methotrexate plus 7,5-10 mg/day of corticosteroids. Bone mineral density of the lumbar spine, femoral neck, and trochanter was measured using dual-energy X-ray absorptiometry. Functional impairment was evaluated by the Health Assessment Questionnaire. There was no statistically difference between the bone mineral density values at the lumbar spine and at the femoral neck and HAQ scores for two groups (p0,05). There was also no significant change in the biochemical parameters of both groups. Our results suggest that low dose methotrexate plus low dose corticosteroids does not have additional negative effect on bone mineral density, at either cortical or trabecular sites. (Osteoporoz Dünyasindan 2005; 4: 151-154)Key words: Bone mineral density, corticosteroids, osteoporosis, rheumatoid arthritis, methotrexate.
Article in Turkish(Use the link for full-text in Turkish)
Giris
Romatoid artrit (RA), simetrik poliartritle karakterize el ve ayaklarda kronik inflamasyon ve destrüksiyon ile seyreden bir hastaliktir. RA’li hastalarda osteoporozun olusumunda önemli rol oynayan faktörler; azalmis fiziksel aktivite, uzun hastalik süreci, kalici hastalik aktivitesi, TNF-a, IL-6, IL-1 gibi kemik-yikici sitokinlerdir (1).Son yapilan çalismalar, hastalik modifiye edici antiromatizmal ilaçlar ve kortikosteroidlerin (KS) erken baslangicinin RA’li hastalarda kontrolü saglamada yararli oldugunu göstermistir (2,3). Metotreksat (MTX) RA tedavisinde genellikle iyi tolere edilen güvenle kullanilan önemli hastalik modifiye edici antiromatizmal bir ilaçdir. MTX osteopatisi, ilk defa lösemili bir çocugun yüksek doz MTX ile tedavi edilmesi sonucunda tespit edilmistir. Kemik agrisi, osteoporoz ve distal tibiada görülen non-travmatik kompresyon kiriklari bu osteopatinin en sik bulgulari olarak belirtilmistir (4,5). Bazi çalismalar, MTX’in kemik üzerine negatif etkileri oldugunu gösterirken (1), fazla sayida çalisma da MTX alan ve almayan kontrol grubu arasinda bu negatif etkiyi göstermede basarili olamamistir (6,7,7,8). Endojen asiri KS ile osteoporoz arasindaki iliski ilk kez 1932 yilinda Cushing tarafindan bildirilmistir. KS tedavisinin yaygin kullanimi ile birlikte bu ilaçlarin kemiklere olan zararli etkileri de bildirilmistir (9). KS’lerin osteoporoz olusturma riskleri doza baglidir. Uzun dönem yüksek doz KS lerin kemik mineral yogunlugu (KMY) üzerine zararli etkileri kesindir ancak esik sinir konusunda tartismalar mevcuttur. Genellikle günlük 7.5 ile 10 mgr dan daha fazla prednizolon aliminin ölçülebilir kemik kaybina neden oldugu konusunda fikir birligi mevcuttur. KS ile uyarilan kemik kaybi, en sik femoral boyun ve omurgada yüksek metabolik döngü ile baslica trabeküler kemikte görülmektedir (5). RA’da düsük doz KS’lerin etkileri tartismalidir. Bazi çalismalar düsük kemik kütlesi ile iliskili oldugunu (10,11,11,12,11,12,13) bazilari ise iliskili olmadigini belirtmislerdir (14). Çalismamizin amaci, erken dönem RA li hastalarda sürekli düsük doz MTX kullanimi ile düsük doz MTX arti düsük doz KS kullaniminin KMY üzerine olan etkisini arastirmakti.
Materyal ve Metod
S. B. Ankara Egitim ve Arastirma Hastanesi 1. FTR Klinigine basvuran Amerikan Romatizma Cemiyeti (15) tani kriterlerine uyan toplam 50 erken RA li hasta çalismaya dahil edildi. Sadece düsük doz MTX tedavisi (7) alanlar (Grup 1 n=25) ile düsük doz KS (7) ve MTX (7) tedavisi alanlar (Grup 2 n=25) karsilastirildi. Tiroid bozuklugu, diyabetes mellitus, hiperparatiroidizm ve nörolojik bozuklugu olan hastalar ve antirezorptif tedavi alan hastalar çalisma disi birakildi. Hastalarin kemik mineral dansitometreleri DEXA (Lunar DPX Version 4.8) ile lomber bölge ve femur bölgesinden ölçüldü. Serum kalsiyum, fosfor, total alkalen fosfataz, paratiroid hormon ve 25-OH vitamin D3 ve 24 saatlik idrar kalsiyum, piridinolin ve deoksipridinolin seviyelerini içeren biyokimyasal ölçümler yapildi. Hastalarin fonksiyonel durumlari HAQ (16) ile degerlendirildi. Istatistiksel analiz için SPPS 11.5 versiyon programi kullanildi. Gruplar arasi fark Mann Whitney U test kullanilarak hesaplandi. p<0,05 istatistiksel olarak anlamli kabul edildi.
