The relation between bone mineral density (BMD) determined by dual energy X ray absorptiometry (DEXA) and radiogrammetric measurements on digital radiographies was investigated in this study. Fifty-seven postmenopausal women who had applied for DEXA measurement were included in the study. External diameter (ED) and internal diameter (ID) measurements were performed on the mid-points of the longitudinal axis of the non-dominant second metacarpal bone on digital radiographic images. By using these two measurement values, the combined cortical thickness (CCT), cortical area (CA), medullary area (MA), metacarpal index (MI) and cortical ratio (CR) values were determined by simple geometrical calculations. The osteoporosis group had 28 women and the control group 29 women after DEXA evaluations. ID and MA were found to be significantly higher (p 0.001); and CCT, CR and MI significantly lower (p 0.001) in women with osteoporosis. BMD of lumbar spine (vertebrae L2-L4) positively correlated with CCT (p 0.05). Positive correlations were found between BMD of femur neck and CCT (p 0.001), MI, CR (p 0.05). BMD of femur Ward’s triangle correlated with CCT, MI and CR positively while it correlated negatively with ID and MA (p 0.001). Similarly BMD of femur trochanter showed positive correlations with CCR, CA, MI, CR (p 0.001), and negative correlations with ID and MA (p 0.05). No significant threshold value could be provided in the ROC curves in order to discriminate patients with osteoporosis from normal. The concordant relations found between bone geometry measurements and DEXA seemed to be encouraging to prove probably the value of digital radiogrammetry for the discrimination of osteoporotic patients from normal, in studies with larger patient population. Key words: Digital radiogrammetry, bone mineral density
Article in Turkish(Use the link for full-text in Turkish)
GIRIS
Radyogrammetri, radyografilerde kortikal kemik genisligi ve geometrisini ölçerek kemik yapiyi kantitatif olarak degerlendiren bir yöntemdir (1). Metakarpal kemikler, distal radius ve distal ulna, degerlendirme için en yaygin olarak kullanilan iskelet bölgeleridir (1-6). 1960’li yillarda kemik yogunlugunu degerlendirmek için kullanilmaya baslanan bu yöntem dansitometrik inceleme yöntemlerinin gelismesi ile popülaritesini kaybetmistir. Dansitometrik yöntemler bu süreçte ciddi asamalar kaydetmis ve Dual Enerji X-Isini Absorbsiyometri (DEXA) osteoporoz tayininde altin standart olarak kabul görmeye baslamistir. Fakat son yillarda dijital görüntülerin elde edilmesi ve bu görüntülerin bilgisayar destekli sistemler tarafindan analizi ile radyogrammetriye ilgi tekrar yogunlasmistir (1,2,2,3,4). Hastanin daha az isina maruz kaldigi bir yöntem olan radyogrammetrik incelemelerde dijital teknolojinin kullanilmasi sonucu yüksek rezolüsyonlu isin elde edilebilmesi nedeniyle kortikal ve trabeküler kemik daha dogru olarak ayirt edilebilmektedir. Isin yogunlasmasi olmadigi için de yumusak doku kalinligindan etkilenmeyen daha yüksek güvenilirlikte ölçümler yapilabilmektedir (2). Hatta gelistirilen bilgisayar yazilim programlari (software) ile desteklenmis sistemlerle yapilan radyogrammetrik incelemeler sayesinde metakarpal çap ölçümünün ötesinde radyogrammetrik kemik mineral yogunlugu (KMY) degerleri elde edilebilmektedir (1-3). Bu otomatik sistemler kullanilarak saptanan KMY degerlerinin çesitli bölgelerde DEXA ile ölçülen degerlerle korelasyon gösterdikleri de saptanmistir (2,3). Biz bu çalismada görece pahali olan yazilim programlari ile desteklenmis bir sistem yerine, bu sistemlerin temelinde yer alan, kaliteli görüntü saglayan dijital radyografileri kullanarak yaptigimiz radyogrammetrik ölçümler ile DEXA kullanilarak saptanan KMY degerleri arasindaki iliskiyi arastirdik. Ayrica kullandigimiz yöntemin osteoporoz tayininde bir tarama araci olarak basarili olup olamayacagini inceledik.
