The aim of the study was to investigate the effects of risedronate therapy combined with vitamin D and calcium on bone mineral density(BMD) and biochemical markers of bone turnover in patients with primary postmenopausal osteoporosis. Fifty osteoporotic postmenopausal women were included in our study. All patients were given daily doses of 5 mg risodronate, 1000 mg elementary calcium and 500 IUvitamine D during 1 year study period. Dual Energy X-ray Absorbsimetry was used for the measurement of BMD’s of the lumbar spine and proximal femur. In addition calcium, magnesium, phosphorus, ALP, tartarat resistant acid phosphotase (TRAP), osteocalcine levels were measured in blood and C-telopeptides(CTX1) in the urine samples . There were no significant changes in serum levels of magnesium, phosphorus and TRAP after one year of therapy. Calcium and ALP levels were lower than baseline. Osteocalcine and CTX levels were found to be decreased significantly. Lomber and proximal femur BMD’s were found to be significantly increased at the end of one year.Our results demonstrated that risedronate therapy combined with calcium and vitamin D for postmenopausal primary osteoporosis results in significant increases in spinal and femur BMD’s. This result was supported by changes in biochemical marker levels of bone turnover as well.Key words: Osteoporosis, risedronate, bone turnover
Article in Turkish(Use the link for full-text in Turkish)
GIRIS
Osteoporoz en sik görülen metabolik kemik hastaligidir. Bugün kabul gören tanimi ile osteoporoz; düsük kemik kütlesi ve kemik mikroyapisinin bozulmasi sonucu kemik kirilganliginin ve kirik olasiliginin artmasi ile karakterize sistemik bir iskelet hastaligidir. Kemik kirilganligi, düsük kemik kütlesi ve kirik riskini ifade etmekte olup, osteoporozun klinik sonuçlari içinde en önemlisidir (1). Osteoporoz tedavisinde kullanilan ilaçlarin kirik riskini azaltmadaki etkinligi çok sayida arastirmaya konu olmustur (2). Son dönemlerde bu ilaçlarin kemik metabolizmasi ve mikromimarisi üzerine etkisi üzerinde durulmaktadir.Kemik dokunun canliligini saglayan, “turnover” adi verilen ve birbirini takip eden; formasyon, rezorbsiyon ve mineralizasyon döngüsüdür. Bu kemik döngünün degerlendirilmesi için bir takim biyokimyasal belirteçler kullanilmistir. Kemik döngüsündeki bozukluklari tespit etmek için kemik kökenli moleküllerin serum veya idrardaki kantifikasyonu çalismalari yogun olarak devam etmektedir. Çalismamizda, kemik döngüsünün risedronat kullanimindan ne derece etkilendigi ve bu etkilenmenin kemik yogunlugu degisimi ile paralel olup olmadigini arastirdik. Buna göre tedavide kullanilan antiresorbtif ilaçlarin biyokimyasal belirteçler üzerinde yaptigi degisiminin gelecekteki kemik kaybini degerlendirmede ve öngörmede yararli olabilecegini düsündük.
MATERYAL VE METOD
Çalisma; Aralik 2002- Ocak 2004 tarihleri arasinda Haydarpasa Numune Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Klinigi osteoporoz polikliniginde takip edilen 50 hasta üzerinde yapildi. Çalismaya primer osteoporozu olan postmenopozal kadinlar alindi. Osteoporoz grubu olarak KMY ölçümünde vertebra L2-4 ve/veya femur neck T skoru –2,5 SD’dan düsük olan olgular kabul edildi. Çalismaya alinan hastalar yas, boy, kilo, menopoz yasi ve osteoporoz risk faktörleri açisindan sorgulandi. Detayli anamnez, fizik muayene ve laboratuvar tetkikleri sonucunda sekonder osteoporozu olabilecegi düsünülen hastalar çalismaya alinmadi. Sistemik hastaliklari olanlar, aktif peptik ülseri olanlar, akalazya yada özefagial darlik gibi hastaliklari olanlar, daha önce yarilanma ömrü uzun bifosfanat grubu ilaçla osteoporoz tedavisi alanlar, ilaç aldiktan sonra 30 dk. dik durmasi mümkün olmayanlar çalismaya alinmadi. Her hasta bilgilendirilerek onayi alindi. Hastalara bir yil süreyle 5 mg/gün risedronat sodyum ile birlikte 1000mg/gün elementer kalsiyum ve 500 IU kadar D vitamini tedavisi uygulandi. Hastalarin tedaviye baslamadan önce ve bir yillik tedaviden sonra lomber vertebrada L1-L4 ve proksimal femurda boyun, wards, trokanter bölgesi KMY ölçüldü. Ölçümler Dual Energy X-ray Absorbsiyometri(DEXA) ile Lunar DPX cihazi (USA,CV:0.1-0.05) ileyapildi. Her hastanin KMY, T ve Z skorlari belirlendi. Hastalarin tamaminda serum kalsiyum,magnezyum, fosfor, ALP, Tartarat rezistans asit fosfataz (TRAP) ve osteokalsin ile idrarda CTX1 (C telopoptid yikim ürünü) degerleri ölçüldü. Serum ve idrar örnekleri gece boyu açlik sonrasinda sabah 09.00-11.00 saatleri arasinda toplandi. Osteokalsin için serum örnekleri saklanarak toplu halde çalisilirken digerleri ayni gün içinde çalisildi. Çalismada elde edilen bulgular degerlendirilirken, istatistiksel analizler için SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 10.0 programi kullanildi. Çalisma verileri degerlendirilirken tanimlayici istatistiksel metodlarin yanisira niceliksel verilerin karsilastirilmasinda normal dagilim gösteren parametreler için iki es örneklem t testi kullanildi.
