Osteoporosis is a systemic metabolic disease which is characterized by low bone mass and microarchitectural damage of bone tissue resulting in increased bone fragility. History, physical examination, laboratory investigations and different imaging technics are used in diagnosis of osteoporosis. Quantitative ultrasound (QUS) is an alternative method for diagnosis of osteoporosis and evaluation of fracture risk. In this study we aimed to evaluate the association between quantitative ultrasound values and pain and demographic features in pre- and postmenopausal women. One hundred voluntary women aged over 40 years who were admitted to hospital in one day were included. Eight of these were excluded for different reasons. Demographic features and pain parameters were inquired. Quantitative ultrasound evaluation was performed with Hologic Sahara Clinical Bone Sonometer equipment. Speed of sound (SOS) and broadband ultrasound attenuation (BUA) values and stiffness parameters were used for evaluation. Twenty four (26.1%) of the objects were premenopausal and 68 (73.9%) were postmenopausal. 24 (100%) of premenopausal objects and 57 (% 83.8) of postmenopausal objects had pain (p=0.061). In evaluation with QUS, mean BUA values were 67.9 ± 13.5 in premenopausal and 60.0 ± 15.8 in postmenopausal women (p=0.026). Mean stiffness values were found 91.2 ± 13.6 in premenopausal and 80.1 ± 17.6 in postmenopausal women (p=0.013). In all of the subjects, QUS parameters were found negatively corraleted with age, while no relationship was found with occupation, education level, body mass index (BMI) and pain. Consequently, we found negative correlation between age and QUS parameters, but for other demographic features there was no correlation. This study will be more sensitive and specific if performed on more patients and supported by other measurement methods.Key words: Quantitative ultrasound; pain; demographic features
Article in Turkish(Use the link for full-text in Turkish)
GIRIS VE AMAÇ
Osteoporoz (OP), düsük kemik kütlesi ve kemik dokunun mikromimarisinde bozulma sonucunda kemik dokunun kirilganliginda artis ile karakterize sistemik, metabolik bir hastaliktir (1,2). Kemik döngüsündeki denge, yasamin 3. dekadina kadar yapim lehineyken, daha sonra yikim lehine olmaya baslar. Yasin yaninda, kisinin egitiminin ve mesleginin kemik miktari üzerinde etkili oldugu çesitli çalismalarda vurgulanmaktadir (3). Vücut agirliginin kemik mineral yogunlugu üzerine etkisi ise açik degildir (4,5). Kemik metabolizmasinin bozulmasina bagli olarak hastalarda çesitli klinik semptom ve bulgular görülür. En belirgin olani sirt ve bel agrisi yaninda ilerleyen yasla paralel sirtta kifoz artisi ve boy kisaligidir (6).Osteoporozun tanisinda öykü, fizik muayene, laboratuvar incelemeleri yaninda çesitli görüntüleme yöntemleri de kullanilmaktadir. Görüntüleme yöntemlerinden kemik mineral yogunlugunun ölçümüne yönelik, dual veya single foton ve x-ray absorbsiometre, kantitatif tomografi, mikrokesit Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRG) ve ultrasonografik ölçüm gibi tekniklerden yararlanilmaktadir (7,8,8,9). Kantitatif ultrasonografik (KUS) ölçüm, osteoporoz tanisi ve kirik riskinin degerlendirilmesinde kullanilan ve konvansiyonel ölçümlere alternatif bir yöntemdir (10,11). Maliyetinin düsüklügü, cihazin tasinmasinin kolayligi, radyasyona maruz kalinmamasi ve ölçüm süresinin kisaligi gibi nedenlerle günümüzde tarama amaçli olarak birçok yerde siklikla kullanilmaktadir (12,13). Ultrasonografik dalgalar kemik dokudan geçerken korteks ve trabekülde titresime neden olur. Kemigin fiziksel ve mekanik özellikleri yayilan dalganin seklini, yogunlugunu ve hizini degistirir. Ölçümlerde ses hizi-speed of sound (SOS), yaygin ultrason zayiflamasi-Broadband Ultrasound Attenuation (BUA) ve bunlarin birlesimi olan Quantitative Ultrasound Index (QUI / Stiffness) gibi parametreler kullanilmaktadir (14). Bu son parametre referans bilgilerle karsilastirma açisindan oldukça faydalidir. Ultrasonografik ölçümün güvenilirligi, kullanilan parametreye, bölgeye ve sisteme göre degisiklik gösterir. Bu alanda birçok kesitsel çalisma yayinlanmistir (13,14,15,14,15,16). Bu çalismada pre ve postmenopozal kadinlarda kantitatif ultrasonografik ölçüm degerleri ile, agri ve demografik özellikleri arasindaki iliskinin arastirilmasi amaçlandi.
MATERYAL VE METOD
Çalismaya bir gün içinde hastaneye basvuran 40 yas üzeri, kemik metabolizmasini etkileyebilecek herhangi bir hastaligi olmayan veya ilaç kullanmayan 100 gönüllü kadin dahil edildi. Bunlardan ölçüm yapilamayan 8 tanesi çalisma disi birakildi. Istatistiksel degerlendirme geri kalan olgularda gerçeklestirildi. Hastalarda asagidaki parametreler sorgulama ile degerlendirildi.1- Demografik özellikler:a) yas dekadlari (yil): 1- besinci dekat (40-49), 2- altinci dekat (50-59), 3- yedinci dekat ve yukarisi (60 ve yukarisi)b) vücut kitle indeksi (VKI: toplam vücut agirligi-kg/ boy uzunlugu-m2 )c) meslek (1- ev hanimi, 2- emekli, 3- memur, 4- diger )d) egitim düzeyi (1- ilkokul, 2- ortaokul, 3- lise, 4- üniversite)2- Agri:a) agri varligib) süresi (yil)c) yeri (1- boyun-üst ekstremite, 2- sirt-bel-alt ekstremite, 3- diger)3- Kantitatif ultrasonografik ölçüm Hologic Sahara Clinical Bone Sonometer cihazi ile yapildi. Degerlendirilmelerde SOS ve BUA ile bunlarin birlesimi olan stiffness parametreleri kullanildi. Stiffness ve BUA’nin ortalama degerleri alindi. Bu degerler diger parametrelerle karsilastirildi. Çalisma boyunca ultrasonagrofik ölçümlerin gerçeklestirildigi gün bir fantom kullanilarak kalite kontrol ölçümleri yapildi. Bunlar ölçülen parametrelerin güvenilirligini gösterdi.Istatistiksel analiz SPSS 10.0 for Windows programi kullanilarak yapildi. Parametrik verilerin ortalama ve standart sapmasi, parametrik olmayan verilerin sikligi hesaplandi. BUA ve stiffness ortalamalari açisindan gruplar Mann-Whitney U testi ile karsilastirildi. Korelasyon analizinde Pearson testi kullanildi. P degeri 0.05’ten küçük, korelasyon sabiti (R) 0.31 ve üstü ise anlamli olarak kabul edildi.
