Our objective was to investigate the association between the bone mineral density and risk factors predisposing to osteoporosis as well as impact of regional factors on bone mineral density by comparing the data obtained from patients who lived in Gaziantep (a province in the south east of this country) and Trabzon (a province in the north east of this country).Included in the study were 318 patients, of whom 162 were from Gaziantep and 156 from Trabzon. Bone mineral density of the patients was measured with DEXA, and those who had a t score below (-2.0) SD on bone mineral density measurement in the back and hip regions were included in the study. An osteoporosis follow up questionnaire that was modified from MEDOS study questionnaire was filled.The patients who lived in Gaziantep were fatter than those who lived in Trabzon (p 0.001). The height and age of the patients were also different significantly (p0.05).The bone mineral density (L2-4 femur (total) and Wards triangle) of the patients who lived in Trabzon was significantly lower than in Gaziantep (p 0.001).There was no statitical difference between the two groups regarding hair color, coffee and dressing habits, daily milk consumption, history of maternal milk ingestion, and alcohol and cigarette abuse (p0.05). White skin color and high tea consumption were more common in the second group (p 0.001). Some parameters like dark or wheat skin and black eye color, birth and abortion rate, and sun bathing habis were more common in the first group (p 0.001).In conclusion, fist and cost effective option to estimate whether the patient carries a high risk is to evaluate the place where the patient lives as well the habits and traditions. The proceeding bone mineral density measurement will help to diagnose the disease. We believe that this approach will help not only for early diagnosis of osteoporosis but also useful economically.Key words: Postmenopausal osteoporosis, bone mineral density, predisposing factors.
Article in Turkish(Use the link for full-text in Turkish)
GIRIS
Osteoporoz, düsük kemik mineral yogunlugu (KMY) ve kemik dokusunun mikromimari özelliklerinde bozulmalarin varligi ile birlikte, kemik kirilganliginin artmasi ile karakterize metabolik bir kemik hastaligidir (1,2).Kirik riskini artiran osteoporoz, özellikle yaslilarda morbidite, mortalite ve disabilitenin de önde gelen nedenlerindendir (3). Toplum sagligi ve artan tedavi maliyetlerinin etkisi ile tüm dünyada osteoporozun tedavisinden çok, önlenmesi yönündeki çalismalar agirlik kazanmistir (4). Osteoporoza neden olan risk faktörlerinin belirlenmesi, riskli gruptaki kisilerin osteoporozun komplikasyonlarindan korunmak için egitilmesi ve gerekli medikal tedavilerin verilmesi yasli popülasyonda osteoporotik kiriga bagli morbidite ve mortalite oranini azaltacaktir. Ayni zamanda bu risk faktörlerinin bilinmesi ve toplumun bu konuda bilinçlendirilmesi tedavisi pahali, uzun süreli olan bu hastaligin önlenmesi açisindan da oldukça yararli olacaktir.Osteoporoza neden olan bazi hastaliklar ve kullanilan ilaçlar yaninda çesitli çevresel risk faktörleri ve yasam tarzinin da kemik kütlesine etkileri Tablo 1’de sunuldu (5).Bizim bu çalismadaki amacimiz su ana kadar tespit edilen yatkinlastirici risk faktörlerin, Dogu Anadolu Bölgesi sinirlari içinde yer alan Gaziantep ilinde yasayan osteoporotik hastalarla, Dogu Karadeniz Bölgesi sinirlari içinde yer alan Trabzon ilindeki osteoporotik hastalarin KMY’daki bölgesel farkliliklarina etkisinin olup olmadigini arastirmaktir.
MATERYAL VE METOD
Bu çalisma Gaziantep Üniversitesi Tip Fakültesi ve Karadeniz Teknik Üniversitesi Tip Fakültesi Fiziksel Tip ve Rehabilitasyon Anabilim Dali polikliniklerinde 2002 yili içerisinde postmenopozal osteoporoz teshisi konulan hastalar üzerinde yapildi. Çalismaya Gaziantep’ten 162, Trabzon’dan da 156 olmak üzere toplam 318 hasta alindi. Gaziantep bölgesi 1.grup, Trabzon bölgesi ise 2.grup olarak ayrildi.Tüm hastalarin KMY, Dual Foton X-Ray Absorbsiometry (DEXA, Hologic Q2000, Holojik Q1600) ile lomber ve kalça bölgelerinin çekimleri yapildi ve herhangi bir bölgenin KMY’nun t – skoru (-2.0) SD’nin altinda ise çalisma kapsamina alindi. Vücut agirliginin etkisini daha iyi degerlendirebilmek için tüm hastalarin boy, kilo ve vücut kitle indeksi (VKI) kg/cm2 kaydedildi.Hastalara MEDOS çalisma grubu anketinden modifiye edilmis osteoporoz takip anket formu tip doktoru gözetiminde dolduruldu (6).Anket formu: Egitim durumu, meslegi, dogum yeri, boy, kilo, saç rengi, göz rengi, ten rengi, tiroid, böbrek üstü bezi, mide ve barsak, kemik, karaciger sistemleri ile ilgili hastalik geçirip geçirmedigi, hastaya ooferektomi uygulanip uygulanmadigi, menars tarihi, menopoz tarihi, mensturasyon durumu, düsük yapip yapmadigi, daha önce osteoporoz ve romatoid artrit tanisi konup konmadigi, uzun süreli ilaç tedavisi görüp görmedigi, alkol, sigara kullanimi, uzun süre hastanede yatip yatmadigi, düzenli spor yapip yapmadigi, dogum sayisi, kullanilan dogum kontrol yöntemi, bebekken anne sütü alip almadigi, süt içme aliskanligi, giyim aliskanligi, güneste kalma gibi sorulari kapsamaktaydi.Sistemik hastaligi olanlar, cerrahi olarak menopoza girenler, romatoid artrit tanisi konulanlar, tiroid, böbrek, mide-barsak, karaciger gibi sekonder osteoporoza neden olabilecek hastaligi olanlar çalismaya alinmadilar.Elde edilen veriler SPSS for Windows 10.0 programi ile analiz edildi. Her iki gurup arasinda, kalça (total femur, Wards üçgeni) ve bel (L1-L4) KMY karsilastirildi ve istatistik olarak anlamli olup olmadigi Student - t testi ile yorumlandi. Boy, yas ve kilo gibi devamli degiskenler de Student – t testi ile; kategorik degiskenler (predispozen faktörler) ise chi-square testi ( X2 test) ile karsilastirildi.
