SummaryThe present stduy was planned to investigate the relations of bone mineral density and biochemical markers of bone turnover with plasma levels of homocysteine, vitamin B12 and folate in postmenaposal women.The study was performed in 148 osteoporotic and 75 osteopenic postmenopausal patients. Control group included 61 age-matched healthy postmenopausal women with normal bone mineral density. Plasma homocysteine, serum vitamin B12, folate levels, biochemical markers of bone formation and resorption and lomber vertebra (L2-L4) bone mineral density were determined in study groups.In osteoporotic group, plasma homocysteine levels and both serum and urine markers of bone resorption were found to be increased and, vitamin B12 levels which were found to be significantly decreased had a significant correlation with osteocalcin levels. Althought less marked, similar findings were obtained in osteopenic group, as well.In summary, it was concluded that the reduction in vitamin-B12 levels in osteoporotic postmenaposal women may cause negative effects on bone tissue both by increasing bone resorption indirectly through an increment in homocysteine levels and by a reduction in the direct stimulatory effect of vitamin-B12 on osteoblast and may contribute to development of osteoporosis by shifting the balance between bone formation and resorption in favor of the latter. Therefore, it was suggested that determination of plasma homocysteine and vitamin B12 levels and vitamin B12 supplementation in deficient cases might be useful in treatment of osteoporosis. (Osteoporoz Dünyasindan 2006; 12 (2): 22-26)Key words: Plasma homocysteine levels, biochemical markers
Article in Turkish(Use the link for full-text in Turkish)
Giris
Osteoporoz, kemik kütlesinde azalma ve kemik dokusunun mikro-mimarisinde bozulma sonucu kemik kirilganliginda artis ile karakterize bir iskelet sistemi hastaligidir (1,2). Osteoporoza bagli kiriklar ise önemli bir morbidite ve mortalite nedenidir (3). Kiriklara bagli ekonomik ve fonksiyonel kayiplar da osteoporozu önemli bir saglik sorunu haline getirmektedir. Ortalama yasam süresinin ve dolayisiyla yasli nüfusun ve osteoporoz prevalansinin artmasi, bu hastaligin önemini daha da arttirmaktadir (4-6). Homosistein (Hcy), metiyonin metabolizmasi sirasinda olusan ve tiol içeren bir aminoasittir. Hcyin, dogum defektleri, hamilelik komplikasyonlari, psikiyatrik hastaliklar, kognitif yetersizlikler, kardiyovasküler, serebrovasküler ve periferik vasküler hastaliklar gibi çesitli hastaliklarin patogenezinde rol oynadigi bildirilmektedir (7-15). Son yillarda Hcyin osteoporoz etyopatogenezinde de rolü olabilecegini gösteren kanitlar elde edilmis ve Hcyin yaslilarda gözlenen osteoporozda bagimsiz bir risk faktörü olabilecegi bildirilmistir (16,17). Nadir görülen ve Hcy düzeylerinde artma ile karakterize otozomal resesif bir hastalik olan homosisteinürili hastalarda klinik tablonun osteoporozu da içerdigi ise uzun yillardir bilinmektedir (18 -20). B12 vitamini (Vit-B12) ve folat, Hcy metabolizmasinda kofaktör olarak kullanilir ve düzeylerindeki azalma Hcy düzeylerindeki artisa neden olur. Bu kofaktörler ile kemik mineral yogunlugu (KMY) arasinda pozitif (21), Hcy ile KMY arasinda ise negatif bir iliski oldugu bildirilmektedir (22). Ancak Hcy ile osteoporoz arasindaki iliskide bu kofaktörlerdeki degisikliklerin olasi rolleri halen aydinlatilamamistir. Dolayisiyla bu çalisma postmenopozal kadinlarda plazma Hcy, vit-B12, folat düzeyleri ile kemik metabolizmasinin biyokimyasal belirteçleri arasindaki iliskiyi arastirmak amaciyla planlanmistir.
Hasta Seçimi ve Yöntem
Çalismaya Akdeniz Üniversitesi Tip Fakültesi Fiziksel Tip ve Rehabilitasyon Anabilim Dali polikliniklerine ayaktan basvuran, postmenopozal osteoporoz ve osteopeni saptanan hastalar alindi. Osteoporoz ve osteopeni tanisi, lomber vertebra (L2-L4) KMY ölçümlerine göre konuldu. KMY, “dual-energy X-ray absorptiometry” (DEXA) (Norland XR-36, Norland Corporation, Fort Atkinson, WI, USA) ile degerlendirildi. KMYsi genç referans gruba göre -2.5 standart sapmadan küçük olanlar osteoporoz, -1 ve - 2.5 arasinda olanlar osteopeni, -1den büyük olanlar ise normal olarak kabul edildi. Cerrahi ve prematür menopozlu hastalar, KMY ve kemik metabolizmasina etkili hastaligi ve ilaç kullanim öyküsü olanlar (inflamatuvar romatizmal hastaliklar, endokrin ve metabolik bozukluklar, kronik böbrek ve karaciger hastaliklari, malabsorbsiyona neden olabilen gastrointestinal hastaliklar, steroid, antidepressan ve hormon replasman tedavisinde kullananilan ilaçlar), ayrica uzun süre immobil olanlar, omurga operasyonu geçirenler ve kirigi bulunan hastalar çalismaya dahil edilmedi. Hastalarin hiçbiri osteoporoza yönelik herhangi bir medikal tedavi almamisti ve hiçbirinde megaloblastik anemi tablosu yoktu. Yukaridaki çalisma kriterlerine uyan, postmenopozal olup KMY normal olan, yas ve menopoz süreleri benzer saglikli kadinlar ile kontrol grubu olusturuldu. Tüm hastalarin ve kontrol grubunun ayrintili öyküleri alinarak demografik verileri kaydedildi. Çalisma grubuna dahil edilen tüm hasta ve kontrollerden yazili aydinlatilmis onam alindi.Biyokimyasal ölçümler için venöz kan ve idrar örnekleri sabah alindi. Kan ve idrar örnekleri çalisilacaklari zamana kadar -80 OCda saklandi. Tüm çalisma gruplarinda plazma Hcy, serum vit-B12, folat, kalsiyum (Ca), inorganik fosfat (P), intakt parathormon (PTH), alkalen fosfataz (ALP), N-mid-osteokalsin (OC), b-CrossLaps, 25-OH vitamin D3 (vit-D3) ve idrar N-Telopeptid düzeyleri ölçüldü. Plazma homosistein düzeyleri Drew DS30 total Hcy sistemi ile serum vit-B12, folat, PTH, OC, b-CrossLaps düzeyleri ise Roche Moduler E170 immünokimya cihazinda elektrokemilüminesans yöntemi (ECLIA) ile, ölçüldü. Vit-D3 düzeyi RIA yöntemi ile Biosource marka ticari kit kullanilarak belirlendi. Serum ALP; standardize kolorimetrik metod ile, P; fosfomolibdat kolorimetrik metod ile, Ca; o-kresolftalein endpoint kolorimetrik metod ile Roche/Hitachi MOD P otoanalizörinde ölçüldü. Idrar N-Telopeptid, ELISA yöntemi kullanilarak ticari bir kit ile (Osteomark kit, Ostex, USA) saptandi. Istatistiksel AnalizlerIstatistiksel analizler SPSS 11.0 paket istatistik programi ile gerçeklestirildi. Tüm sonuçlar ortalama ± standart deviasyon olarak verildi. Grup ortalamalari arasindaki farklarin anlamliligi ANOVA ve Student-t testleri ile degerlendirildi. Ölçümler arasindaki korelasyonlar Pearson korelasyon analizi ile incelendi. Istatistiksel anlamlilik için p<0.05 kabul edildi.
