The aim of this study was to compare the effect of alendronate and calcitonin treatments on bone mineral density (BMD) and quality of life of women with postmenopausal osteoporosis. One hundred ninety-three patients were randomly assigned to two groups: 93 patients received daily doses of 10 mg alendronate and calcium 1000 mg, and 98 patients used intranasal salmon calcitonin (sCt) at a dosage of 200 IU/day and they also received daily doses of 1000 mg calcium supplements. DXA was used for the measurement of BMD of the lumbar spine and proximal femur before and after the study period. SF-36 was used as a measure of health-related quality of life. At the end of the treatment, ALN produced significant increases in BMD at the lumbar spine (p 0.001), femur neck (p 0.05), trochanteric region (p 0.001) and at the Ward triangle (p 0.05). In contrast, intranasal sCt treatment resulted in a significant bone loss in the femur neck (p 0.01) and Ward triangle (p 0.05), and only a significant increase in BMD of the lumbar spine was observed with calcitonin treatment(p 0.05). Quality of life as assessed by SF-36 improved significantly in both groups(p 0.05). In conclusion, alendronate seemed to be more effective than calcitonin, increasing both spinal and femoral BMD, for the treatment of postmenopausal osteoporosis. Both treatments were found to be effective for the improvement of quality of life. Key words: Postmenopausal osteoporosis, alendronate, calcitonin, quality of life, SF-36
Article in Turkish(Use the link for full-text in Turkish)
GIRIS
Osteoporoz, kemik kütlesinde azalma ve kemik dokusunun mikro mimarisinde bozulma sonucu frajilitesinde artma ve kiriklara yatkinlikla karakterize bir iskelet sistemi hastaligidir (1). Özellikle, postmenopozal dönemde ortaya çikan östrojen eksikligine bagli artmis kemik döngüsü ve osteoklastik kemik rezorpsiyonu yaygin ve hizli bir kemik kaybina ve osteoporotik kiriklara yol açar (2). Osteoporoza bagli kiriklar önemli bir morbidite ve mortalite nedenidir ve bu kiriklarin ekonomik ve fonksiyonel kayiplara yol açmasi osteoporozun önemli bir saglik sorunu haline gelmesine neden olmustur . Ortalama yasam süresinin artmasina bagli olarak yasli nüfusun ve osteoporoz prevalansinin artmasi bu hastaligin önemini giderek arttirmaktadir (3,4). Osteoporozun en sik karsilasilan semptomu sirt ve bel agrisidir. Bu agri hastanin günlük yasam aktivitelerini gerçeklestirmesine engel olabilir. Kronik agri, tüm kronik hastaliklarda oldugu gibi osteoporozda da fiziksel fonksiyonlarda azalmaya, immobiliteye, sosyal izolasyon ve depresyona yol açmakta, kisaca yasam kalitesini olumsuz yönde etkilemektedir (5). Bu nedenlere bagli olarak osteoporoz tedavisinde etkili ve güvenilir tedavi yaklasimlarina olan gereksinim giderek önem kazanmakta ve bu baglamda östrojen, bifosfonatlar ve kalsitonin gibi antiresorptif ajanlara duyulan ilgi artmaktadir. Fakat günümüzde tamamen güvenilir olan, etkili ve genel olarak kabul edilmis bir tedavi henüz tanimlanmamistir (6). Östrojen replasman tedavisi kemik kaybinda durma, kemik mineral yogunlugunda düzelme ve osteoporotik kirik riskinde azalma saglar (7,8). Ancak uzun süreli östrojen kullaniminin meme kanseri gibi bazi potansiyel riskleri de söz konusudur (9).Kalsitonin direkt osteoklastlar üzerine etki eden peptid yapida bir hormondur Osteolast inhibisyonu ile kemik üzerinde güçlü bir antirezorptif etki gösterir (10). Pek çok klinik çalismada, özellikle trabeküler kemik kaybinin önlenmesinde etkili oldugu gösterilmistir (11-15), fakat kortikal kemik üzerindeki etkisi tartismalidir(16). Kalsitoninin kemik kütlesi üzerindeki bu pozitif etkisinin yani sira önemli bir analjezik etkisi de söz konusudur ( 17 ). Alendronat osteoklastik kemik rezorpsiyonunu selektif olarak inhibe eden potent bir amino-bifosfonattir. Ayrica osteoblastik kemik formasyonu üzerine direkt etkileri oldugu ve normal terapötik dozlarda kemik mineralizasyonunu bozmadigi da bilinmektedir (18). Postmenopozal osteoporozda alendronat tedavisinin kemik mineral yogunlugunu arttirdigini ve kirik riskini azalttigini gösteren pek çok çalisma yapilmistir (15).Bu çalismadaki amacimiz postmenopozal osteoporozu olan kadinlarda intranasal salmon kalsitonini (sCt) ve alendronat tedavisinin kemik mineral yogunlugu ve yasam kalitesi üzerine olan etkilerini degerlendirmekti.
MATERYAL VE METOD
Bu çalismaya postmenopozal osteoporozu olan 191 hasta alindi. En az 2 yildir menopozda olan hastalarin yaslari 44-76 arasinda degismekteydi. Osteoporoz tanisi, bel ve sirt agrisi yakinmalari olan hastalarda fizik muayene, anteroposterior ve lateral spinal grafiler, lomber vertebra ve femur kemik mineral yogunlugu (KMY) ölçümleri ve laboratuar bulgularina dayanilarak kondu ve DXA ile KMY degerleri genç eriskin degerine göre 2.5 standart sapmadan düsük oldugu saptanan hastalar çalismaya alindi. Hastalar, en az 6 ay öncesine kadar osteoporoza yönelik herhangi bir medikal tedavi almamisti. Hastalar sekonder osteoporoza yol açabilecek nedenler açisindan degerlendirildi. Ayrica osteoporoza yol açtigi bilinen ilaçlarin kullanimi yönünden hastalar sorgulandi ve öyküsünde bu ilaçlari uzun süre kullandigi belirlenen hastalar ve aktif peptik ülseri olanlar çalisma disi birakildi.Çalismamiz Osmangazi Üniversitesi Tip Fakültesi Etik Kurulu tarafindan onaylandi. Çalismaya alinan 191 hasta randomize olarak 2 gruba ayrildi. Doksan üç hastadan olusan 1. gruba 2 yil süre ile 10 mg/gün dozda alendonate ve 1000 mg/gün oral kalsiyum uygulandi. Doksan sekiz hastadan olusan 2. gruba ise 2 yil süreyle 200 IU/gün dozda sCt ve 1000 mg/gün kalsiyum verildi. Hastalar ilaçlari nasil kullanmalari konusunda bilgilendirildiler.Tedavi öncesinde ESH, tam kan sayimi, serum ALP, Ca, P, SGOT, SGPT, GGT, BUN, kreatinin, glikoz, ürik asit, albumin, total protein, Na, K, Cl, direkt ve total bilirubin tetkikleri ve 24 saatlik idrarda Ca atilimi düzeyleri saptandi. Bu tetkikler 6 aylik periodlarda tekrarlandi. Ayrica tedavi öncesinde sekonder osteoporoza neden olan bazi patolojileri ekarte etmek amaciyla tiroid hormonlari, growth hormon, kortizol, parathormon düzeyleri ve serum protein elektroforezi tetkikleri yapildi. Tedavinin baslangicinda, 1. yil ve 2. yil sonunda DEXA yöntemi kullanilarak (Hologic QDR 4500 W) lomber vertebra ve femur (femur boynu, trokanter ve Ward üçgeni) KMY ölçümleri gerçeklestirildi.Postmenopozal osteoporozun yasam kalitesi üzerindeki etkisini degerlendirmek amaciyla 36 soru ve 8 konudan olusan (fiziksel fonksiyon, fiziksel rol, agri, genel saglik, enerji, sosyal fonksiyon, emosyonel rol, mental saglik) SF-36 ölçegi kullanildi ( 24). Bu ölçek tedavi öncesinde ve 2. yil sonunda uygulandi. Istatistiksel analizler için student t testi kullanildi ve p<0.05 istatistiksel olarak anlamli kabul edildi.
