Öz

Amaç

Romatoid artrit (RA), eklem iltihabı ve yıkımının yanı sıra osteoporoz (OP) gibi belirgin ekstra-artiküler komplikasyonlarla seyreden kronik sistemik otoimmün bir hastalıktır. RA’da kemik mineral yoğunluğu (KMY) kaybı, kronik enflamasyon, glukokortikoid kullanımı, immobilite ve metabolik faktörlerin birleşik etkisiyle gelişir. Bu çalışma, RA hastalarında OP prevalansını belirlemeyi ve düşük KMY ile ilişkili klinik, biyokimyasal ve hastalıkla ilişkili belirteçleri tanımlamayı amaçladı.

Gereç ve Yöntem

Ocak 2024-Ocak 2025 tarihleri arasında yapılan bu prospektif kesitsel çalışmaya 120 erişkin RA hastası dahil edildi. Klinik değerlendirmede sağlık değerlendirme anketi engellilik indeksi ve hastalık aktivite skoru-28 (DAS-28) kullanıldı. Laboratuvar incelemelerinde tiroid fonksiyon testleri, D vitamini, kalsiyum, paratiroid hormonu ve enflamatuvar belirteçler değerlendirildi. KMY, çift enerjili X-ışını absorbsiyometri yöntemiyle ölçülerek Dünya Sağlık Örgütü kriterlerine göre sınıflandırıldı.

Bulgular

Ortalama yaşı 41,5 olan 120 hastanın (%90’ı kadın) %33,3’ünde anormal KMY, %29,1’inde ise OP saptandı. Anormal KMY’ye sahip hastalar daha ileri yaşta, daha düşük beden kütle indeksine sahip, daha uzun hastalık süresine, yüksek tiroid uyarıcı hormon düzeylerine, daha sık subklinik hipotiroidiye (%25’e karşı %10) ve daha düşük D vitamini düzeylerine sahipti. Ayrıca bu hastalarda hastalık aktivitesi daha yüksekti (DAS-28: 4,9’a karşı 2,6; p<0,001). Düşük KMY’nin bağımsız belirteçleri ileri yaş, kadın cinsiyet, uzun RA süresi, subklinik hipotiroidi, D vitamini yetersizliği ve yüksek DAS-28 olarak belirlendi.

Sonuç

OP, RA hastalarında yaygın ve çok faktörlü bir komplikasyondur. Tiroid fonksiyonlarının ve D vitamini düzeylerinin rutin değerlendirilmesi ile hastalık aktivitesinin etkin kontrolü, kemik kaybını önlemede kritik öneme sahiptir. Elde edilen bulguların desteklenmesi amacıyla ek araştırmalar yapılması gerekmektedir.