Osteoporotik Kırık Hastalarında D Vitamini Düzeyleri ile Kemik Mineral Yoğunluğu Arasındaki İlişki: Tedavi Alan ve Yeni Tanı Almış Hastaların Karşılaştırılması

Benil Nesli Ata; Buğra İnce

doi:10.4274/tod.galenos.2026.56873

Öz

Amaç

Osteoporoz tedavisinin özellikle D vitamini başta olmak üzere bazı biyokimyasal parametrelerde düzelme sağladığı bilinmekle birlikte, bu iyileşmenin çift enerjili X-ışını absorbsiyometrisi (DXA) ile ölçülen kemik mineral yoğunluğu (KMY) üzerindeki etkileri konusunda literatürde çelişkili bulgular bulunmaktadır. Bu çalışmanın amacı, yeni tanı almış osteoporotik kırık hastaları ile en az bir yıldır osteoporoz tedavisi alan hastalarda biyokimyasal parametreler ve DXA ile ölçülen KMY değerlerini karşılaştırmaktır.

Gereç ve Yöntem

Çalışmaya, osteoporotik frajilite kırığı bulunan ve DXA ile laboratuvar verileri tam olan 100 hasta dahil edildi; 53’ü yeni tanı almış, 47’si ise en az 12 aydır osteoporoz tedavisi almaktaydı. Lomber ve femoral KMY ile buna ait T-skorları değerlendirildi. Serum 25-hidroksivitamin D, kalsiyum, fosfor, renal fonksiyon parametreleri ve vücut kitle indeksi (VKİ) kaydedildi. Gruplar arası karşılaştırmalar t-testi veya Mann-Whitney U testi ile yapıldı. Biyokimyasal parametreler ile dansitometrik ölçümler arasındaki ilişkiler Pearson veya Spearman korelasyon analizleri ile değerlendirildi.

Bulgular

Tedavi alan grupta serum D vitamini düzeyleri ile hem lomber hem de femoral KMY ve buna ait T-skorları arasında anlamlı negatif korelasyon saptandı ve bu bulgu çalışmanın en önemli sonucu olarak değerlendirildi (p<0,01). Buna karşılık yeni tanı grubunda D vitamini ile dansitometrik ölçümler arasında ilişki saptanmadı. Serum 25-hidroksivitamin D düzeyleri tedavi alan hastalarda daha yüksek bulunurken (p<0,05), lomber ve femoral KMY, T-skorları, renal fonksiyon parametreleri, VKİ, kalsiyum ve fosfor açısından gruplar arasında fark izlenmedi (tümü için p>0,05). Ayrıca tedavi grubunda VKİ ile femoral KMY arasında pozitif korelasyon saptandı (p<0,01).

Sonuç

Kırıklı hastalarda en az bir yıllık osteoporoz tedavisi, serum D vitamini düzeylerinde artış ile ilişkili olmakla birlikte DXA ile ölçülen KMY’de artış sağlamamaktadır. Tedavi grubunda saptanan negatif korelasyon, biyokimyasal düzelmenin her zaman gerçek iskelet iyileşmesini yansıtmadığını düşündürmektedir. Bu bulgular, biyokimyasal yanıt ile yapısal kemik adaptasyonu arasında bir ayrışma olduğunu ve osteoporoz takibinde yalnızca D vitamini düzeylerine değil, dansitometri ve klinik kırık riskine birlikte odaklanılması gerektiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler:

Osteoporoz, frajilite kırığı, D vitamini, kemik mineral yoğunluğu, çift enerjili X-ışını absorbsiyometrisi, vücut kitle indeksi

Kaynaklar

Agrawal AC, Garg AK. Epidemiology of osteoporosis. Indian J Orthop. 2023;57(Suppl 1):45-8.

CrossRef PubMed Google Scholar

LeBoff MS, Greenspan SL, Insogna KL, Lewiecki EM, Saag KG, Singer AJ, et al. The clinician’s guide to prevention and treatment of osteoporosis. Osteoporos Int. 2022;33:2049-102.

Chen FP, Lin YC, Lin YJ, Huang MH, Chen JF, Lai PL, et al. Relationship between serum 25-hydroxyvitamin D and bone mineral density, fracture risk, and bone metabolism in adults with osteoporosis/fractures. Endocr Pract. 2024;30:616-23.

Lei S, Zhang X, Song L, Wen J, Zhang Z, Tian J, et al. Expert consensus on vitamin D in osteoporosis. Ann Joint. 2025;10:1.

CrossRef

Cosman F, de Beur SJ, LeBoff MS, Lewiecki EM, Tanner B, Randall S, et al. Clinician’s guide to prevention and treatment of osteoporosis. Osteoporos Int. 2014;25:2359-81.

Reid IR, Bolland MJ, Grey A. Effects of vitamin D supplements on bone mineral density: a systematic review and meta-analysis. Lancet. 2014;383:146-55.

CrossRef

Smith LM, Gallagher JC, Kaufmann M, Jones G. Effect of increasing doses of vitamin D on bone mineral density and serum N-terminal telopeptide in elderly women: a randomized controlled trial. J Intern Med. 2018;284:685-93.

LeBoff MS, Chou SH, Murata EM, Donlon CM, Cook NR, Mora S, et al. Effects of supplemental vitamin D on bone health outcomes in women and men in the VITamin D and OmegA-3 TriaL (VITAL). J Bone Miner Res. 2020;35:883-93.

CrossRef

Chen X, Shen L, Gao C, Weng R, Fan Y, Xu S, et al. Vitamin D status and its associations with bone mineral density, bone turnover markers, and parathyroid hormone in Chinese postmenopausal women with osteopenia and osteoporosis. Front Nutr. 2023;10:1307896.

Burt LA, Billington EO, Rose MS, Raymond DA, Hanley DA, Boyd SK. Effect of high-dose vitamin D supplementation on volumetric bone density and bone strength: a randomized clinical trial. JAMA. 2019;322:736-45.

CrossRef PubMed Google Scholar

Wu F, Fuleihan GEH, Cai G, Lamberg-Allardt C, Viljakainen HT, Rahme M, et al. Vitamin D supplementation for improving bone density in vitamin D-deficient children and adolescents: systematic review and individual participant data meta-analysis of randomized controlled trials. Am J Clin Nutr. 2023;118:498-506.

Johansson H, Kanis JA, McCloskey EV, Harvey NC, Liu E, Lorentzon M, et al. Body mass index and fracture risk: a population-based cohort study of 1.2 million individuals. BMJ. 2023;381:e072104.

Center JR, Bliuc D, Nguyen TV, Eisman JA. Risk of subsequent fracture after low-trauma fracture in men and women. JAMA. 2007;297:387-94.

CrossRef PubMed Google Scholar

Horteur C, Forli A, Corcella D, Pailhé R, Lateur G, Saragaglia D. Short- and long-term results of common peroneal nerve injuries treated by neurolysis, direct suture or nerve graft. Eur J Orthop Surg Traumatol. 2019;29:893-8.

CrossRef PubMed Google Scholar

Ye C, Morin SN, Lix LM, McCloskey EV, Johansson H, Harvey NC, et al. Age at first fracture and later fracture risk in older adults undergoing osteoporosis assessment. JAMA Netw Open. 2024;7:e2448208.

CrossRef

Klotzbuecher CM, Ross PD, Landsman PB, Abbott TA, Berger M. Patients with prior fractures have an increased risk of future fractures: a summary of the literature and statistical synthesis. J Bone Miner Res. 2000;15:721-39.

CrossRef PubMed Google Scholar

Beck TJ, Petit MA, Wu G, LeBoff MS, Cauley JA, Chen Z. Does obesity really make the femur stronger? BMD, geometry, and fracture incidence in the Women’s Health Initiative observational study. J Bone Miner Res. 2009;24:1369-79.

CrossRef PubMed Google Scholar

Tóth E, Ferenc V, Mészáros S, Csupor E, Horváth C. Effects of body mass index on bone mineral density in men. Orv Hetil. 2005;146:1489-93.

Harvey NC, Johansson H, McCloskey EV, Liu E, Åkesson KE, Anderson FA, et al. Body mass index and subsequent fracture risk: a meta-analysis to update FRAX. J Bone Miner Res. 2025;40:1144-55.

CrossRef

Gkastaris K, Goulis DG, Potoupnis M, Anastasilakis AD, Kapetanos G. Obesity, osteoporosis and bone metabolism. J Musculoskelet Neuronal Interact. 2020;20:372-81.