Öz
Amaç
Geriatrik bireylerde fonksiyonel bağımsızlığın korunması, fiziksel ve bilişsel yetilerin dengeli bir şekilde sürdürülmesini gerektirir. Fiziksel performansın genel sağlık üzerindeki olumlu etkileri bilinse de, ikili görev performansı ile olan ilişkisi -günlük yaşam aktivitelerinin önemli bir bileşeni- hala araştırılması gereken kritik bir konudur. Bu çalışma, fiziksel performans ile ikili görev performansı arasındaki ilişkiyi incelemeyi ve farklı fiziksel performans seviyelerinin ikili görev yürütme üzerindeki etkilerini karşılaştırmayı amaçlamaktadır.
Gereç ve Yöntem
Çalışmaya toplam 79 geriatrik birey (ortalama yaş=68,68±4,42) dahil edilmiştir. Fiziksel performansları Alusti testi, Zamanlı Kalk ve Yürü testi (ZKYT), 30 Saniye Otur-Kalk testi (30s OKT) ve 10 Metre Yürüme testi ile değerlendirilmiştir. İkili görev performansı ölçümleri ZKYT, 30s OKT ve 10 metre Yürüme testi (motor ve bilişsel görev kullanılarak) ile ikili görev ölçeği kullanılarak değerlendirilmiştir.
Bulgular
Alusti testi ile İkili Görev ölçeği arasında düşük düzeyde bir korelasyon (r=-0,222; p=0,048) bulunurken, ZKYT (r=0,339; p=0,001), 30s OKT (r=-0,336; p=0,002) ve 10 metre Yürüme testi (r=0,365; p=0,001) ile orta düzeyde korelasyon görülmüştür. Alusti test skorlarına göre bireyler iki gruba ayrıldığında (iyi mobilite ve çok iyi mobilite), çok iyi mobilite grubunda 30s OKT motor ve bilişsel görev ortalamalarının iyi mobilite grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek olduğu bulunmuştur (sırasıyla p=0,026, p=0,005).
Sonuç
Bulgular, ikili görev performansının yaşlı bireylerde fiziksel fonksiyon ile yakından ilişkili olduğunu ve daha yüksek fiziksel performansın daha iyi ikili görev yürütme ile bağlantılı olduğunu göstermektedir. Yaşlanan nüfus için bilişsel-motor yetilerin korunmasının artan önemi göz önüne alındığında, hedefe yönelik fiziksel aktivite müdahaleleri, ikili görev performansındaki düşüşleri azaltmaya yardımcı olabilir ve böylece daha güvenli hareketlilik ile günlük yaşamda daha büyük bir bağımsızlık sağlayabilir. Gelecekteki araştırmalar, bu etkileşimlerin altında yatan mekanizmaları daha ayrıntılı inceleyerek geriatrik bakımda bilişsel-motor korunmaya yönelik etkili stratejiler geliştirmelidir.
Anahtar Kelimeler: Fiziksel performans, geriatri, görev performansı, biliş, motor beceriler, denge
Kaynakça
Netz Y, Wu MJ, Becker BJ, Tenenbaum G. Physical activity and psychological well-being in advanced age: a meta-analysis of intervention studies. Psychol Aging. 2005;20:272-84.
Denison HJ, Jameson KA, Sayer AA, Patel HP, Edwards MH, Arora T, et al. Poor sleep quality and physical performance in older adults. Sleep Health. 2021;7:205-11.
Spartano NL, Lyass A, Larson MG, Tran T, Andersson C, Blease SJ, et al. Objective physical activity and physical performance in middle-aged and older adults. Exp Gerontol. 2019;119:203-11.
Facal D, Maseda A, Pereiro AX, Gandoy-Crego M, Lorenzo-López L, Yanguas J, et al. Cognitive frailty: a conceptual systematic review and an operational proposal for future research. Maturitas. 2019;121:48-56.
Ikegami S, Takahashi J, Uehara M, Tokida R, Nishimura H, Sakai A, et al. Physical performance reflects cognitive function, fall risk, and quality of life in community-dwelling older people. Sci Rep. 2019;9:12242.
Patrizio E, Calvani R, Marzetti E, Cesari M. Physical functional assessment in older adults. J Frailty Aging. 2021;10:141-9.
Kesikbaş B, Atıcı E, Navarro JA. Turkish version of functional evaluation of physical performance for the geriatric population: a reliability and validity study. Turk J Osteoporos. 2023;29:96-102.
Calvo Aguirrey JJ, Alustiza Navarro J, Uranga Zaldúa J, Sarasqueta Eizaguirre C, Bueno Yáñez O. Test Alusti: nueva escala de valoración del rendimiento físico para la población geriátrica [Alusti test: new scale for assessment of physical performance in the geriatric population]. Rev Esp Geriatr Gerontol. 2018;53:255-61. Spanish.
Ruffieux J, Keller M, Lauber B, Taube W. Changes in standing and walking performance under dual-task conditions across the lifespan. Sports Med. 2015;45:1739-58.
Brustio PR, Rabaglietti E, Formica S, Liubicich ME. Dual-task training in older adults: the effect of additional motor tasks on mobility performance. Arch Gerontol Geriatr. 2018;75:119-24.
Chu YH, Tang PF, Peng YC, Chen HY. Meta-analysis of type and complexity of a secondary task during walking on the prediction of elderly falls. Geriatr Gerontol Int. 2013;13:289-97.
Brustio PR, Magistro D, Zecca M, Rabaglietti E, Liubicich ME. Age-related decrements in dual-task performance: Comparison of different mobility and cognitive tasks. A cross sectional study. PLoS One. 2017;12:e0181698.
Nordin E, Moe-Nilssen R, Ramnemark A, Lundin-Olsson L. Changes in step-width during dual-task walking predicts falls. Gait Posture. 2010;32:92-7.
Guo J, Huang X, Dou L, Yan M, Shen T, Tang W, et al. Aging and aging-related diseases: from molecular mechanisms to interventions and treatments. Signal Transduct Target Ther. 2022;7:391.
Bohannon RW. Reference values for the timed up and go test: a descriptive meta-analysis. J Geriatr Phys Ther. 2006;29:64-8.
Purath J, Buchholz SW, Kark DL. Physical fitness assessment of older adults in the primary care setting. J Am Acad Nurse Pract. 2009;21:101-7.
Peters DM, Fritz SL, Krotish DE. Assessing the reliability and validity of a shorter walk test compared with the 10-Meter Walk Test for measurements of gait speed in healthy, older adults. J Geriatr Phys Ther. 2013;36:24-30.
Abasıyanık Z, Veldkamp R, Fostier A, Van Goubergen C, Kalron A, Feys P. Patient-reported outcome measures for assessing dual-task performance in daily life: a review of current ınstruments, use, and measurement properties. Int J Environ Res Public Health. 2022;19:15029.
Kayabinar B, Alemdaroğlu-Gürbüz İ, Yilmaz Ö. The effects of virtual reality augmented robot-assisted gait training on dual-task performance and functional measures in chronic stroke: a randomized controlled single-blind trial. Eur J Phys Rehabil Med. 2021;57:227-37.
Goh HT, Pearce M, Vas A. Task matters: an investigation on the effect of different secondary tasks on dual-task gait in older adults. BMC Geriatr. 2021;21:510.
Shumway-Cook A, Woollacott M, Kerns KA, Baldwin M. The effects of two types of cognitive tasks on postural stability in older adults with and without a history of falls. J Gerontol A Biol Sci Med Sci. 1997;52:M232-40.
Smith E, Walsh L, Doyle J, Greene B, Blake C. Effect of a dual task on quantitative timed up and go performance in community-dwelling older adults: a preliminary study. Geriatr Gerontol Int. 2017;17:1176-82.
Sertel M, Sakızlı E, Bezgin S, Savcun Demirci C, Yıldırım Şahan T, Kurtoğlu F. The effect of single-tasks and dual-tasks on balance in older adults. Cogent Soc Sci. 2017;3.
Applebaum EV, Breton D, Feng ZW, Ta AT, Walsh K, Chassé K, et al. Modified 30-second Sit to Stand test predicts falls in a cohort of institutionalized older veterans. PLoS One. 2017;12:e0176946.
Soumaré A, Tavernier B, Alpérovitch A, Tzourio C, Elbaz A. A cross-sectional and longitudinal study of the relationship between walking speed and cognitive function in community-dwelling elderly people. J Gerontol A Biol Sci Med Sci. 2009;64:1058-65.
Gale CR, Allerhand M, Sayer AA, Cooper C, Deary IJ. The dynamic relationship between cognitive function and walking speed: the English longitudinal study of ageing. Age (Dordr). 2014;36:9682.
Smith E, Cusack T, Blake C. The effect of a dual task on gait speed in community dwelling older adults: a systematic review and meta-analysis. Gait Posture. 2016;44:250-8.
Coelho T, Fernandes Â, Santos R, Paúl C, Fernandes L. Quality of standing balance in community-dwelling elderly: Age-related differences in single and dual task conditions. Arch Gerontol Geriatr. 2016;67:34-9.
Drozdova-Statkevičienė M, Česnaitienė VJ, Pukėnas K, Levin O, Masiulis N. Sway regularity and sway activity in older adults’ upright stance are differentially affected by dual task. Neurosci Lett. 2018;666:153-7.
Beauchet O, Dubost V, Aminian K, Gonthier R, Kressig RW. Dual-task-related gait changes in the elderly: does the type of cognitive task matter? J Mot Behav. 2005;37:259-64.
Howell DR, Osternig LR, Koester MC, Chou LS. The effect of cognitive task complexity on gait stability in adolescents following concussion. Exp Brain Res. 2014;232:1773-82.
