Öz
Amaç
Çalışmamızın amacı, üniversite öğrencilerinde serbest zaman fiziksel aktivite kısıtlayıcıları ile sağlıklı yaşam biçimi davranışları arasındaki ilişkiyi incelemek, sosyodemografik ve fiziksel özelliklere göre olası farklılıkları ortaya koymaktır.
Gereç ve Yöntem: Katılımcılara olasılıksız örneklem yöntemlerinden olan amaçlı örneklem yöntemi ile ulaşılmış, bunun için Güneydoğu Anadolu’daki bir ilde bulunan kamu üniversitesinin öğrencileri hedef kitle olarak kabul edilmiştir. Araştırmanın evrenini, ön lisans düzeyinde sağlık eğitimi alan öğrenciler oluşturmuştur (n=380). Literatür kaynaklı olarak araştırmacılar tarafından oluşturulan anket formu üç bölümdür. Formun birinci bölümü sosyodemografik özellikleri sorgulayan tanımlayıcı sorulardan, ikinci bölümü, Serbest Zaman Fiziksel Aktivite Kısıtlayıcıları Ölçeği ve üçüncü bölüm ise, Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği II’den oluşmuştur.
Bulgular
Çalışmamızda katılımcıların cinsiyet, barınma şekli, ulaşım tercihleri ve düzenli egzersiz yapmak gibi sosyodemografik özelliklerinin serbest zaman fiziksel aktivite kısıtlayıcıları üzerinde etkili oldukları ve üniversitede okumuş oldukları bölüm, cinsiyet ile düzenli egzersiz yapma durumlarının da sağlıklı yaşam biçimi davranışları üzerinde etkili olduğu belirlenmiştir. Ayrıca çalışmamız sonucunda serbest zaman fiziksel aktivite kısıtlayıcılarının sağlıklı yaşam biçimi davranışları üzerinde negatif yönde bir etkisi olduğu saptanmıştır.
Sonuç
Fiziksel aktivite kısıtlayıcıları üzerinde yapılacak olan müdahalelerin sağlıklı yaşam biçimi üzerinde de olumlu etki oluşturacağı düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Anahtar kelimeler: Fiziksel aktivite, serbest zaman aktiviteleri, sağlıklı yaşam, öğrenci
Kaynakça
Newman DB, Tay L, Diener E. Leisure and subjective well-being: A model of psychological mechanisms as mediating factors. J Happiness Stud. 2014;15:555-78.
Howley ET. Type of activity: resistance, aerobic and leisure versus occupational physical activity. Med Sci Sports Exerc. 2001;33:364-9.
Azevedo MR, Pavin Araújo CL, Reichert FF, Siqueira FV, Cozzensa da Silva M, Hallal PC. Gender differences in leisure-time physical activity. Int J Public Health. 2007;52:8-15.
Küçükdağ HN, Sönmez CI, Başer DA. Tıp fakültesi öğrencilerinde fiziksel aktivite ile depresif semptomları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Türk Aile Hekimliği Dergisi. 2018;22:157-65.
Savcı FDS, Öztürk UFM, Arıkan FDH. Üniversite öğrencilerinin fiziksel aktivite düzeyleri. Türk Kardiyol Dern Arş. 2006;34:166-72.
Pirinççi CŞ, Cihan E, Yıldırım NÜ. Üniversite öğrencilerinde fiziksel aktivite düzeyinin yaşam kalitesi, kronik hastalık varlığı, sigara kullanımı ve akademik başarıyla olan ilişkisi. KTO Karatay Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2020;1:15-23.
Jackson EL. Will research on leisure constraints still be relevant in the twenty-first century? J Leis Res. 2000;32:62-8.
Molina-García J, Castillo I, Pablos C. Determinants of leisure-time physical activity and future intention to practice in Spanish college students. Span J Psychol. 2009;12:128-37.
Öcal K. Ölçek geliştirme: serbest zaman fiziksel aktivite kısıtlayıcıları (SZFA-K). Spor Bilimleri Dergisi. 2012;23:50-60.
Kalayci S. SPSS uygulamali çok degiskenli istatistik teknikleri. Ankara: Asil Yayin Dagitim. 2005.
Walker SN, Hill-Polerecky DM. Psychometric Evaluation of The Health Promoting Lifestyle Profile II Unpublished Manuscript. University of Nebraska Medical Center. 1996.
Bahar Z, Ayşe B, Gördes N, Ersin F, Kıssal A. Sağlıklı yaşam biçimi davranışları ölçeği II’nin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Cumhuriyet Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi. 2008;12:1-12.
İnal Ö, Salar S. Üniversite öğrencilerinde serbest zaman fiziksel aktivite kısıtlayıcıları ile yaşamın anlamı arasındaki ilişki. Ergoterapi ve Rehabilitasyon Dergisi. 2020;8:45-52.
Demirel M, Demirel DH, Serdar, E. Constraints and perceived freedom levels ın the leisure of university students. JHS. 2017;14:789-95.
Koca C, Henderson KA, Asci FH, Bulgu N. Constraints to leisure-time physical activity and negotiation strategies in Turkish women. Journal J Leis Res. 2009;41:225-51.
Demir C. Perceived significance of factors influencing leisure participation by gender: Implications from Turkey. Leisure. 2005;29:121-36.
Can HB, Örs FB, Keklicek H. Üniversite öğrencilerinde serbest zaman fiziksel aktivitelere katılımı kısıtlayan faktörlerin cinsiyete ve düzenli fiziksel aktivite alışkanlığına göre karşılaştırılması. JETR. 2022;9:59-67.
Öcal K. Constraints on leisure time physical activity at a public university. Journal of Human Sciences. 2014;11:648-60.
Kulavic K, Cherilyn Hultquist C, McLester JR. A comparison of motivational factors and barriers to physical activity among traditional versus nontraditional college students. Journal of American College Health. 2013;61:60-6.
Saxena R, Borzekowski DLG, Rickert VI. Physical activity levels among urban adolescent females. Journal of Pediatric and Adolescent Gynecology. 2002;15:279-84.
Özgül ÖO, Saatçı E. Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğrencilerinin Sağlık Anksiyete Düzeyleri ve Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları. Türk Aile Hek Derg. 2021;25:84-90.
Aksoy T, Uçar H. Hemşirelik öğrencilerinin sağlıklı yaşam biçimi davranışları. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi. 2014;1:53-67.
Pasinlioğlu T, Gözüm S. Birinci basamak sağlık hizmetlerinde çalışan sağlık personelinin sağlık davranışları. Cumhuriyet Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi. 1998;2:60-8.
Ünalan D, Şenol V, Öztürk A, Erkorkmaz Ü. Meslek yüksekokullarının sağlık ve sosyal programlarında öğrenim gören öğrencilerin sağlıklı yaşam biçimi davranışları ve öz-bakım gücü düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. J Turgut Ozal Med Cent. 2007;14:101-9.
