Polimiyalji Romatika Tanılı Hastada Bilateral Pubik Ramus Yetersizlik Kırığı

Stres kırıkları sıklıkla yaşlı postmenopozal kadınlarda, elastik direnci azalmış anormal kemiğe normal veya düşük enerjili fizyolojik bir stres uygulandığında oluşur. Pelvik yetersizlik kırıkları en sık pubik ramusta ardından sakrumda ve daha az sıklıkta asetabulumda görülür. (1) Tanı konulması zor olan, sıklıkla gözden kaçabilen, özellikle bel, kalça ve kasık ağrısıyla başvuran yaşlı kadın hastalarda, pubik yetersizlik kırıklarının doğru tanı ve tedavisi için klinik şüphe önem taşımaktadır. Biz de bu düşünceyle polimiyalji romatika (PMR) tanısıyla kortikosteroid kullanan ve osteoporozu olan pubik ramus yetersizlik kırığı tanısı koyduğumuz yaşlı postmenopozal kadın hastamızın klinik ve radyolojik bulgularını, tanı ve tedavi yöntemlerini sunmayı amaçladık.

Olgu

80 yasinda kadin hasta, 2 ay önce oturdugu yerden ayaga kalkarken kalça üzerine düsme sonrasi gelisen bel, kalça ve kasik agrilari nedeniyle poliklinigimize basvurdu. 1 yildir romatoloji kliniginde polimiyalji romatika tanisiyla sistemik kortikosteroid tedavisi aliyormus. Bu sikâyetlerle basvurdugu merkezlerde PMR’ye bagli kalça agrilari olarak degerlendirilmis ve kortikosteroid dozu artirilmis. Hastanin agrilarinin daha da artmasi üzerine tarafimiza basvurusunda yapilan muayenesinde, bilateral kalça hareketleri kisitli ve agrili, FABERE, FADIR testleri pozitif bulundu. Basmakla simfizis pubis çevresinde belirgin hassasiyet vardi. Hasta zorlukla, topallayarak ve yakinlarinin destegi ile yürüyebiliyordu. Kalça ve kasik agrisinin ayirici tanisinda inflamatuar eklem hastaliklari, septik artrit, kalça ekleminin osteonekrozu, primer veya metastatik tümörleri ekarte edebilmek açisindan yapilan laboratuar degerlendirmesinde tam kan sayimi, RF ve protein elektroforezi normal sinirlardaydi. Biyokimyasal incelemede serumda kalsiyum (Ca): 9,75 (N: 8,4-10,5 mg/dl), fosfor (P): 3,9 (N: 2,3-4,7 mg/dl), 25-OH vit D: 25,7 (N: 20 >μg/l), PTH: 70 (12-72 pg/mL), ALP: 115 (N: 40-150 u/l), TSH: 3,46 (N: 0,4-4,2 mlU/l), sT4: 0,87 (N: 0,7-1,9 ng/dl), Sedimentasyon: 50 mm/saat, CRP: 3.28 mg/l (N: <5 mg/l) olarak ölçüldü. Kemik mineral yogunlugu ölçümü (DEXA) ise T skoru; Femur boynu:-3,1, Femur total: -2,7, L1-L4:-3,5 olarak tespit edildi. PMR tanili, 1 yildir sistemik kortikosteroid kullanimi olan ve osteoporoz tespit edilen yasli bir kadin hasta olmasi sebebiyle kalçada kirik olabilecegi süphesiyle pelvis anteroposterior (A/P) grafi çektirildi. Grafi sonucunda, bilateral superior ve inferior pubik ramusda kirik hatti ve skleroze düzensiz alanlar görüldü (Resim 1). Bunun üzerine daha ayrintili, net görüntü elde edebilmek ve varsa sakrum kirigini da görebilmek için üç boyutlu pelvis bilgisayarli tomografisi (BT) çektirildi. BT sonucunda pelviste inferior ve superior pubik ramusun posteriorlarinda bilateral yetmezlik kiriklari ve protrüzyo asetabuli tespit edildi (Resim 2). Tedavide steroid olmayan analjezikler ve osteoporoz için nazal kalsitonin, kalsiyum ve D vitamini baslandi. PMR için kullanilan kortikosteroid tedavisi doz azaltilarak kesildi. Yatak istirahati, yürüteç ve bastonla yük vermenin azaltilmasi önerildi. Hastanin agrilari azaldiktan sonra tedaviye, hafif düzeyde eklem hareket açikligi ve izometrik kuvvetlendirme egzersizleri eklendi. Hastanin 1 yillik takibi sürecinde 4 kez yapilan kontrolleri sonucunda, bel, kalça ve kasiklardaki agrilarinin geçtigi ve kalça hareketlerindeki kisitliligin azaldigi tespit edildi. Hastamiz yürüteç veya baston kullanmadan yardimsiz yürüyebilir ve evde günlük yasam aktivitelerini bagimsiz yapabilir hale geldi.

Olgu

80 yaşında kadın hasta, 2 ay önce oturduğu yerden ayağa kalkarken kalça üzerine düşme sonrası gelişen bel, kalça ve kasık ağrıları nedeniyle polikliniğimize başvurdu. 1 yıldır romatoloji kliniğinde polimiyalji romatika tanısıyla sistemik kortikosteroid tedavisi alıyormuş. Bu şikâyetlerle başvurduğu merkezlerde PMR’ye bağlı kalça ağrıları olarak değerlendirilmiş ve kortikosteroid dozu artırılmış. Hastanın ağrılarının daha da artması üzerine tarafımıza başvurusunda yapılan muayenesinde, bilateral kalça hareketleri kısıtlı ve ağrılı, FABERE, FADİR testleri pozitif bulundu. Basmakla simfizis pubis çevresinde belirgin hassasiyet vardı. Hasta zorlukla, topallayarak ve yakınlarının desteği ile yürüyebiliyordu. Kalça ve kasık ağrısının ayırıcı tanısında inflamatuar eklem hastalıkları, septik artrit, kalça ekleminin osteonekrozu, primer veya metastatik tümörleri ekarte edebilmek açısından yapılan laboratuar değerlendirmesinde tam kan sayımı, RF ve protein elektroforezi normal sınırlardaydı. Biyokimyasal incelemede serumda kalsiyum (Ca): 9,75 (N: 8,4-10,5 mg/dl), fosfor (P): 3,9 (N: 2,3-4,7 mg/dl), 25-OH vit D: 25,7 (N: 20 >μg/l), PTH: 70 (12-72 pg/mL), ALP: 115 (N: 40-150 u/l), TSH: 3,46 (N: 0,4-4,2 mlU/l), sT4: 0,87 (N: 0,7-1,9 ng/dl), Sedimentasyon: 50 mm/saat, CRP: 3.28 mg/l (N: <5 mg/l) olarak ölçüldü. Kemik mineral yoğunluğu ölçümü (DEXA) ise T skoru; Femur boynu:-3,1, Femur total: -2,7, L1-L4:-3,5 olarak tespit edildi. PMR tanılı, 1 yıldır sistemik kortikosteroid kullanımı olan ve osteoporoz tespit edilen yaşlı bir kadın hasta olması sebebiyle kalçada kırık olabileceği şüphesiyle pelvis anteroposterior (A/P) grafi çektirildi. Grafi sonucunda, bilateral superior ve inferior pubik ramusda kırık hattı ve skleroze düzensiz alanlar görüldü (Resim 1). Bunun üzerine daha ayrıntılı, net görüntü elde edebilmek ve varsa sakrum kırığını da görebilmek için üç boyutlu pelvis bilgisayarlı tomografisi (BT) çektirildi. BT sonucunda pelviste inferior ve superior pubik ramusun posteriorlarında bilateral yetmezlik kırıkları ve protrüzyo asetabuli tespit edildi (Resim 2). Tedavide steroid olmayan analjezikler ve osteoporoz için nazal kalsitonin, kalsiyum ve D vitamini başlandı. PMR için kullanılan kortikosteroid tedavisi doz azaltılarak kesildi. Yatak istirahatı, yürüteç ve bastonla yük vermenin azaltılması önerildi. Hastanın ağrıları azaldıktan sonra tedaviye, hafif düzeyde eklem hareket açıklığı ve izometrik kuvvetlendirme egzersizleri eklendi. Hastanın 1 yıllık takibi sürecinde 4 kez yapılan kontrolleri sonucunda, bel, kalça ve kasıklardaki ağrılarının geçtiği ve kalça hareketlerindeki kısıtlılığın azaldığı tespit edildi. Hastamız yürüteç veya baston kullanmadan yardımsız yürüyebilir ve evde günlük yaşam aktivitelerini bağımsız yapabilir hale geldi.

Tartisma ve Sonuç

Stres kiriklari dayaniksizlik ve yetersizlik kiriklari olarak iki gruptur. Dayaniksizlik kiriklari normal kemige yüksek siddette stres uygulandiginda, yetersizlik kiriklari ise elastik direnci azalmis anormal kemige normal veya düsük enerjili fizyolojik bir stres uygulandiginda olusur (1). Yetersizlik kiriklari siklikla yasli postmenopozal kadinlarda görülmektedir (2). Baslica risk faktörleri; osteoporoz, osteomalazi, hiperparatiroidizm, pelvik radyasyon uygulamasi, kortikosteroid tedavisi, flor tedavisi, diabetes mellitus, Paget hastaligi gibi durumlardir (2-6). Soubrier ve ark. (7) yetersizlik kirigi olan 60 hastanin yarisinda osteoporoz, altisinda flor tedavisi, besinde kortikosteroid tedavisi, diger bes hastada romatoid artrit ve dört hastada osteomalazi vardi. Bizim hastamiz ise PMR tanisiyla 1 yildir kortikosteroid tedavisini alan osteoporozlu yasli bir kadin hastaydi. Yetersizlik kirigi için olasi diger risk faktörleri ise mevcut degildi. Bu hastalarda genellikle kirik öncesinde basit bir düsme öyküsü vardir (8). Taillandier ve ark. (9) pelvik yetersizlik kirigi olan 60 olgu ile yaptiklari çalismada hastalarin %86,6’sinda küçük bir düsme öyküsü bulmuslardir. Bizim olgumuzda da öncesinde küçük bir düsme öyküsü vardi. Yetersizlik kirigi insidansinin %1-5 arasinda degistigi tahmin edilmektedir (1). Pubik kemigin (parasimfizyal ve pubik ramus) kiriklari ile sakrum kiriklari arasinda güçlü bir iliski mevcuttur (5,6,7,8,9,10). Soubrier ve ark. (7) yetersizlik kirigi olan 60 hastanin 91 kiriginin %30,7’sini (28/91) pelvik kusakta, %29,6’sini (27/91) sakrumda, %16,5’i (15/91) tibiada ve %9,9’u (9/91) femur boynunda bulmuslardir. 8 hastada ise pelvik kusak kiriklari ile sakrum kiriklarini iliskili bulmuslardir. Pubik ramusta yetersizlik kirigi olan hastalar bel, kalça ve kasiklarda mekanik karakterli agri sikâyetleri ile basvurabilirler (2). Muayenede kasikta hassasiyet ve kalça hareketlerinde agri ve kisitlilik bulunur. Fakat fizik muayene bulgulari genellikle tani koydurucu degildir (3). Tanida direkt radyografiler ilk basvurulan yöntemdir. Yetersizlik kiriklarinin tanisinda direkt radyografilerin degerlendirilmesi osteoporoz ve gaz gölgesi gibi nedenlere bagli olarak her zaman mümkün olmayabilir. (2,3,4,5,6,7,3,4,5,6,7,8,9,10). Direkt grafiler, bu hastalarin tanisinda düsük duyarliliga sahip oldugundan tani konulamayan durumlarda kemik sintigrafisi ve bilgisayarli tomografi oldukça duyarli tani araçlaridir (1). Bilgisayarli tomografide pubik yetersizlik kiriklari genellikle etrafinda kallus dokusunun eslik ettigi lineer kirik hatti seklinde görülür (1). Yetersizlik kiriklari için yapilan bir çalismada hastalarin %65’inde direkt radyografilerde, %87,5’inde sintigrafide, %98,1’inde ise bilgisayarli tomografide kirik hatti görülmüstür (7). Bizim olgumuzda ise pelvis grafisinde bilateral superior ve inferior pubik ramusda kirik hatti görülmekle birlikte daha net görüntü elde edebilmek ve varsa sakrum kirigini da görebilmek açisindan üç boyutlu pelvis tomografisi çektirildi. BT’de pelviste inferior ve superior pubik ramusun posteriorlarinda bilateral yetersizlik kiriklari ve protrüzyo asetabuli görüldü, sakrum kirigi ise tespit edilmedi. Pubis yetersizlik kiriklari yaslilarda ve yukarida saydigimiz risk grubundaki kalça ve kasik agrisi ile basvuran hastalarda tedavi edilebilir bir durum olmasi nedeniyle önemlidir. Bu hastalarin erken tanisi ve dogru tedavi edilebilmesi için klinik süphe önem kazanmaktadir (2). Pubik yetersizlik kiriklari tanisi zor konan ve siklikla gözden kaçabilen bir durum oldugundan yanlis ve gecikmeli tanilara rastlanmaktadir. Bu da yanlis tedavilere ve invazif girisimlere neden olabilmektedir. Hastamizda da buna benzer bir durum yasanmis, mekanik karakterli kalça ve kasik agrilarinin PMR’ye bagli oldugu düsünülerek yanlis tani konulmus ve tedavinin gecikmesine, hatali yapilmasina neden olmustur. Yetersizlik kiriklarinin tedavisi agri kontrolünün saglanmasi, yatak istirahati, yük vermenin azaltilmasi, agrilar azaldiktan sonra ise yardimci cihazlarla yürüme ve kuvvetlendirme egzersizlerini içeren konservatif tedavi yöntemlerinin uygulanmasi ve osteomalazi, osteoporoz gibi risk faktörlerinin tedavisidir (2). Bizim hastamizda da osteoporoz için kalsitonin, kalsiyum, D vitamini replasmani baslandi. Kortikosteroid tedavisi doz azaltilarak sonlandirildi. Agri tedavisi için basit analjezikler, steroid olmayan analjezikler ve zayif opioidler kullanilabilir. Fizik tedavi yöntemleri de agri kontrolünde etkili olabilir (3). Kalsitonin kullanimi osteoporozu olan hastalarda analjezik etkisi nedeni ile tercih edilebilir. Sakral yetersizlik kirigi olan bir hastada subkutan 100 IÜ/gün dozunda kalsitonin kullanimi sonrasi agrida azalma saglamis ve erken mobilizasyona olumlu katkisi oldugu bildirilmistir (11). Pubik yetersizlik kirigi olan hastalarda fonksiyonel durumun iyilestirilmesi için erken dönemde rehabilitasyona baslanmasi, yürüteç, baston gibi yardimci yürüme cihazlarinin kullanilmasi ve bu tedavilerin tüm asamalarinda hastanin yakin gözlem ve takip altinda tutulmasi önem tasimaktadir (3). Hastanin agrilari azaldiginda yardimci yürüme cihazlari ile erken dönemde yürütülmeye baslanmasi ve hafif agirliklarla kuvvetlendirme egzersizlerine geçilmesi rehabilitasyonun önemli bir parçasini olusturmaktadir (1,2,3). Olgumuzda ilk etapta yük vermenin azaltilmasi ve istirahat uygulamasi sonrasi agrilarin azalmasi ile birlikte yürüme ve hafif kuvvetlendirme egzersizlerini içeren rehabilitasyon programina devam edildi. Osteoporozla iliskisi olan proksimal femur kiriklari sonrasi eskiden kendi kendine yeten hastalarin %25-75’inde kendine yeterlilik kaybi olmaktadir. Aksine, pelvik kiriklar genelde iyi huylu kabul edilir ve bu hastalarda yaklasik 4 ile 6 aylik bir sürede klinik iyilesme saglanmaktadir (1,2,3,4,5,6,7,8,9). Morbidite riski düsük olmakla birlikte belirgin fonksiyonel yetersizlige neden olabildigi bildirilmektedir (9). Bu açidan çesitli çalismalarda yeterli analjezik tedavi ve erken dönemde rehabilitasyonun baslanmasinin önemine dikkat çekilmektedir (9,10,11,12). Bizim hastamizda da analjezik tedavi ve erken dönemde baslanan rehabilitasyon programi ile yaklasik 6 ay sonra kendi kendine yeterlilik düzeyini tekrar kazandi ve günlük yasam aktivitelerini yapabilir hale geldi. Sonuç: Pubik yetersizlik kiriklari, bel, kalça ve kasiklarda agri, yürümede zorluk sikâyeti ile basvuran; osteoporoz ve kortikosteroid kullanimi gibi risk faktörleri bulunan ve düsme öyküsü olan postmenopozal, yasli kadinlarda akla getirilmelidir. Gözden kaçabilen pubik yetersizlik kiriklarinin basarili tedavisi için klinik süphe ve dogru tani araçlarini kullanmak önem tasimaktadir. Bu amaçla kullanilabilecek kemik sintigrafisi ve bilgisayarli tomografi oldukça duyarli yöntemlerdir. Tedavide analjezik ilaçlar, osteoporoz tedavisi, yatak istirahati ve yük vermenin azaltilmasi temel yaklasimlardir.

Tartışma ve Sonuç

Stres kırıkları dayanıksızlık ve yetersizlik kırıkları olarak iki gruptur. Dayanıksızlık kırıkları normal kemiğe yüksek şiddette stres uygulandığında, yetersizlik kırıkları ise elastik direnci azalmış anormal kemiğe normal veya düşük enerjili fizyolojik bir stres uygulandığında oluşur (1). Yetersizlik kırıkları sıklıkla yaşlı postmenopozal kadınlarda görülmektedir (2). Başlıca risk faktörleri; osteoporoz, osteomalazi, hiperparatiroidizm, pelvik radyasyon uygulaması, kortikosteroid tedavisi, flor tedavisi, diabetes mellitus, Paget hastalığı gibi durumlardır (2-6). Soubrier ve ark. (7) yetersizlik kırığı olan 60 hastanın yarısında osteoporoz, altısında flor tedavisi, beşinde kortikosteroid tedavisi, diğer beş hastada romatoid artrit ve dört hastada osteomalazi vardı. Bizim hastamız ise PMR tanısıyla 1 yıldır kortikosteroid tedavisini alan osteoporozlu yaşlı bir kadın hastaydı. Yetersizlik kırığı için olası diğer risk faktörleri ise mevcut değildi. Bu hastalarda genellikle kırık öncesinde basit bir düşme öyküsü vardır (8). Taillandier ve ark. (9) pelvik yetersizlik kırığı olan 60 olgu ile yaptıkları çalışmada hastaların %86,6’sında küçük bir düşme öyküsü bulmuşlardır. Bizim olgumuzda da öncesinde küçük bir düşme öyküsü vardı.Yetersizlik kırığı insidansının %1-5 arasında değiştiği tahmin edilmektedir (1). Pubik kemiğin (parasimfizyal ve pubik ramus) kırıkları ile sakrum kırıkları arasında güçlü bir ilişki mevcuttur (5,10). Soubrier ve ark. (7) yetersizlik kırığı olan 60 hastanın 91 kırığının %30,7’sini (28/91) pelvik kuşakta, %29,6’sını (27/91) sakrumda, %16,5’i (15/91) tibiada ve %9,9’u (9/91) femur boynunda bulmuşlardır. 8 hastada ise pelvik kuşak kırıkları ile sakrum kırıklarını ilişkili bulmuşlardır.Pubik ramusta yetersizlik kırığı olan hastalar bel, kalça ve kasıklarda mekanik karakterli ağrı şikâyetleri ile başvurabilirler (2). Muayenede kasıkta hassasiyet ve kalça hareketlerinde ağrı ve kısıtlılık bulunur. Fakat fizik muayene bulguları genellikle tanı koydurucu değildir (3). Tanıda direkt radyografiler ilk başvurulan yöntemdir. Yetersizlik kırıklarının tanısında direkt radyografilerin değerlendirilmesi osteoporoz ve gaz gölgesi gibi nedenlere bağlı olarak her zaman mümkün olmayabilir. (2,7,10). Direkt grafiler, bu hastaların tanısında düşük duyarlılığa sahip olduğundan tanı konulamayan durumlarda kemik sintigrafisi ve bilgisayarlı tomografi oldukça duyarlı tanı araçlarıdır (1). Bilgisayarlı tomografide pubik yetersizlik kırıkları genellikle etrafında kallus dokusunun eşlik ettiği lineer kırık hattı şeklinde görülür (1). Yetersizlik kırıkları için yapılan bir çalışmada hastaların %65’inde direkt radyografilerde, %87,5’inde sintigrafide, %98,1’inde ise bilgisayarlı tomografide kırık hattı görülmüştür (7). Bizim olgumuzda ise pelvis grafisinde bilateral superior ve inferior pubik ramusda kırık hattı görülmekle birlikte daha net görüntü elde edebilmek ve varsa sakrum kırığını da görebilmek açısından üç boyutlu pelvis tomografisi çektirildi. BT’de pelviste inferior ve superior pubik ramusun posteriorlarında bilateral yetersizlik kırıkları ve protrüzyo asetabuli görüldü, sakrum kırığı ise tespit edilmedi.Pubis yetersizlik kırıkları yaşlılarda ve yukarıda saydığımız risk grubundaki kalça ve kasık ağrısı ile başvuran hastalarda tedavi edilebilir bir durum olması nedeniyle önemlidir. Bu hastaların erken tanısı ve doğru tedavi edilebilmesi için klinik şüphe önem kazanmaktadır (2). Pubik yetersizlik kırıkları tanısı zor konan ve sıklıkla gözden kaçabilen bir durum olduğundan yanlış ve gecikmeli tanılara rastlanmaktadır. Bu da yanlış tedavilere ve invazif girişimlere neden olabilmektedir. Hastamızda da buna benzer bir durum yaşanmış, mekanik karakterli kalça ve kasık ağrılarının PMR’ye bağlı olduğu düşünülerek yanlış tanı konulmuş ve tedavinin gecikmesine, hatalı yapılmasına neden olmuştur.Yetersizlik kırıklarının tedavisi ağrı kontrolünün sağlanması, yatak istirahati, yük vermenin azaltılması, ağrılar azaldıktan sonra ise yardımcı cihazlarla yürüme ve kuvvetlendirme egzersizlerini içeren konservatif tedavi yöntemlerinin uygulanması ve osteomalazi, osteoporoz gibi risk faktörlerinin tedavisidir (2). Bizim hastamızda da osteoporoz için kalsitonin, kalsiyum, D vitamini replasmanı başlandı. Kortikosteroid tedavisi doz azaltılarak sonlandırıldı.Ağrı tedavisi için basit analjezikler, steroid olmayan analjezikler ve zayıf opioidler kullanılabilir. Fizik tedavi yöntemleri de ağrı kontrolünde etkili olabilir (3). Kalsitonin kullanımı osteoporozu olan hastalarda analjezik etkisi nedeni ile tercih edilebilir. Sakral yetersizlik kırığı olan bir hastada subkutan 100 IÜ/gün dozunda kalsitonin kullanımı sonrası ağrıda azalma sağlamış ve erken mobilizasyona olumlu katkısı olduğu bildirilmiştir (11). Pubik yetersizlik kırığı olan hastalarda fonksiyonel durumun iyileştirilmesi için erken dönemde rehabilitasyona başlanması, yürüteç, baston gibi yardımcı yürüme cihazlarının kullanılması ve bu tedavilerin tüm aşamalarında hastanın yakın gözlem ve takip altında tutulması önem taşımaktadır (3). Hastanın ağrıları azaldığında yardımcı yürüme cihazları ile erken dönemde yürütülmeye başlanması ve hafif ağırlıklarla kuvvetlendirme egzersizlerine geçilmesi rehabilitasyonun önemli bir parçasını oluşturmaktadır (1,3). Olgumuzda ilk etapta yük vermenin azaltılması ve istirahat uygulaması sonrası ağrıların azalması ile birlikte yürüme ve hafif kuvvetlendirme egzersizlerini içeren rehabilitasyon programına devam edildi.Osteoporozla ilişkisi olan proksimal femur kırıkları sonrası eskiden kendi kendine yeten hastaların %25-75’inde kendine yeterlilik kaybı olmaktadır. Aksine, pelvik kırıklar genelde iyi huylu kabul edilir ve bu hastalarda yaklaşık 4 ile 6 aylık bir sürede klinik iyileşme sağlanmaktadır (1,9). Morbidite riski düşük olmakla birlikte belirgin fonksiyonel yetersizliğe neden olabildiği bildirilmektedir (9). Bu açıdan çeşitli çalışmalarda yeterli analjezik tedavi ve erken dönemde rehabilitasyonun başlanmasının önemine dikkat çekilmektedir (9,12). Bizim hastamızda da analjezik tedavi ve erken dönemde başlanan rehabilitasyon programı ile yaklaşık 6 ay sonra kendi kendine yeterlilik düzeyini tekrar kazandı ve günlük yaşam aktivitelerini yapabilir hale geldi.Sonuç: Pubik yetersizlik kırıkları, bel, kalça ve kasıklarda ağrı, yürümede zorluk şikâyeti ile başvuran; osteoporoz ve kortikosteroid kullanımı gibi risk faktörleri bulunan ve düşme öyküsü olan postmenopozal, yaşlı kadınlarda akla getirilmelidir. Gözden kaçabilen pubik yetersizlik kırıklarının başarılı tedavisi için klinik şüphe ve doğru tanı araçlarını kullanmak önem taşımaktadır. Bu amaçla kullanılabilecek kemik sintigrafisi ve bilgisayarlı tomografi oldukça duyarlı yöntemlerdir. Tedavide analjezik ilaçlar, osteoporoz tedavisi, yatak istirahati ve yük vermenin azaltılması temel yaklaşımlardır.

Yazışma Adresi/Address for Correspondence:Dr. Hamza Sucuoğlu, İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı, İstanbul, TürkiyeGsm:+90 505 629 76 88 E-posta:hamzasucuoglu@mynet.com.tr Geliş Tarihi/Received:16.01.2012 Kabul Tarihi/Accepted:07.06.2012